Je moet het netjes en precies doen.
Sorry, baas. -Hoeveel keer nog?
Zie je hoe goed hij het doet?
Goeiemorgen. -Stè.
Dag, Stefano. -Don Fernà.
Dit zijn alle modellen. Ze zijn net klaar.
En, Lì?
Vind je ze mooi? -Ja.
Don Fernà, kunt u komen?
Wacht. We zijn met iets belangrijks bezig.
Wat is er? Vind je ze niet mooi?
Nee, maar... -Don Fernà.
Mij lijkt de hak anders dan het ontwerp.
En is deze kleur niet donkerder?
Dat was nodig. Dat zijn tekeningen.
Dat is niet wat ik gevraagd heb. -Het zijn kindertekeningen.
Als de hak rechts staat, blijft hij niet staan.
En deze? Die is ook anders.
Kijk, er zat een veter in de instap die telkens afbrak.
Ik heb één ding gevraagd. Maak die ontwerpen. Deze zijn anders.
Dan begrijpen we elkaar niet. -We...
Stè...
Het zijn kleine aanpassingen.
En ze waren nodig.
Weet je het zeker?
Ze zijn echt mooi.
Je hebt het goed gedaan, Rino.
Ze zijn stevig, maar licht.
Vooruit, lager.
Jij ook. Wat had ik gezegd? Netjes en precies. Vooruit.
Communistische theoretici verzwegen hun afkeer van godsdienst niet.
Marx noemt het het opium van het volk.
Lenin noemt het spirituele sterke drank.
En Gramsci?
Lila hield echt van Stefano. Ik niet van Antonio.
Dat maakte me boos.
Ik kon me niet laten kussen en aanraken door iemand die ik alleen leuk vond.
Ik moest het uitmaken.
Greco. Waarom zit je te tekenen in plaats van te luisteren?
Ik teken, maar ik luister ook.
Interesseert het je niet? -Nee.
Hoezo?
Ik vind dat de mens zo kwetsbaar is voor de blinde woede van het lot...
dat vertrouwen op de Heilige Geest, op God...
hetzelfde is als ruilkaarten verzamelen terwijl de stad brandt in de hel.
Greco, ik vraag je het lokaal te verlaten.
Eruit.
Denk in de gang maar na over je beledigende opmerkingen.
Vooruit.
Goed, waar waren we gebleven?
Wat is er? Wat doe je hier?
De godsdienstleraar heeft me eruit gezet.
Was je geen modelleerling?
Ik weet niet wat me bezielde.
Hij zei slechte dingen over de communisten.
Hij zei iets tegen mij en ik heb geantwoord.
Ik weet niet eens wat ik gezegd heb.
Wacht. Ik los het wel op.
DE GENIALE VRIENDIN
hoofdstuk 8 de belofte
Bravo, Elena. Je bent heel dapper geweest.
Maar het is een groot risico.
Hij kan er een notitie van maken.
Ik probeer met hem te praten.
Blijf hier maar wachten.
Schrijf een halve pagina over je aanvaring.
Waarom? -Ik werk voor een tijdschrift.
Napels, hotel van de armen. Al gelezen?
Nee.
We schrijven over de problemen van de stad.
We stellen zaken aan de kaak of maken een analyse.
Dit heb ik geschreven.
En dit is van een meisje uit de eerste, zoals jij.
Schrijf je ook poëzie?
Nee. Wat zeg je nou? Geen poëzie.
Wil je het schrijven?
Goed.
Ik zal het proberen.
Je mag naar binnen. Maar excuseer je voor je beledigende toon.
Vooruit. Ik zie je morgen in de les.
Bedankt, mevrouw. -Ga maar.
Zetten ze jouw naam eronder? -Ja.
Elena Greco?
Lì, jij moet het lezen en zeggen wat je ervan vindt.
Dit is het laatste geschenk van Stefano. Het staat je mooi.
Zijn moeder en zus kunnen me niet uitstaan. Hij smijt met geld, zeggen ze.
Als ik niet in de winkel werk, doen zij het ook niet meer.
En wat zei jij?
Ik zei dat ik meteen zou gaan.
Maar ze willen mij er niet echt.
Ik ga binnenkort een bruidsjurk uitzoeken.
Wil jij ook mee?
Zeg geen nee. Ik vermoord mijn schoonzus en schoonmoeder nog.
Goed, ik ga mee.
Maar dan zeg jij of het goed geschreven is.
Ik kan niet zeggen of het goed is.
Alsjeblieft. Anders geef ik het niet aan Nino.
Nino, Nino... Sinds wanneer zijn jullie bevriend?
Dat zijn we niet. Ik zie hem soms op school.
Mag ik dingen schrappen? -Ja.
Mag ik iets verplaatsen?
Je bent echt goed.
Daarom geven ze je altijd tienen.
Maar ik wil niks meer lezen van jou. -Waarom niet?
Omdat het pijn doet.
Ik zal het netjes overschrijven.
Dat doe ik wel. -Nee. Laat mij het doen.
Op het blad stond exact wat ik had geschreven, maar duidelijker, directer.
De geschrapte en verplaatste woorden, de kleine aanpassingen...
gaven me het gevoel dat ik uit mezelf ontsnapt was...
en dat ik honderd passen voorop liep met een energie en harmonie...
waar de achtergebleven ik niks van wist.
Mevrouw Galiani heeft gelijk.
Waarover?
Je schrijft beter dan ik.
Galiani overdrijft.
Dit houd ik.
Luister...
Zullen we een eindje samen lopen? Wat zeg je?
Graag.
Sarratore. Kom eens. -Wacht je even?
Dag, Elena.
Kom.
Wie was dat? -Niemand.
Ik was in de buurt en dacht: Ik ga eens langs.
Waarom?
Omdat ik je wilde zien en ik een pak heb gekocht voor de bruiloft.
Waar is het dan? -In de winkel.
Ze moeten de broek innemen. Maar dat is niet wat ik je wilde zeggen.
Ik heb een nieuw pak gekocht, omdat ik graag met jou wil gaan.
Dat zou ik fijn vinden.
Op een bruiloft moest iedereen er goed uitzien.
Maar mij interesseerde het niet meer.
Sinds Nino me dat artikel gevraagd had...
was ik ervan overtuigd dat ik pas echt zou bestaan...
als mijn naam gedrukt stond: Elena Greco.
Had iedereen maar zo'n figuur.
Alles staat haar goed. Deze jurk is wat romantischer.
Het is prachtig, een droom.
Romantisch. Als jij deze niet kiest, wordt het mijn bruidsjurk.
Wat zeg je nou, Pinù? Deze is voor Lila. -Zie je hoe mooi hij is?
Ik vind hem ook heel mooi. -Het is een chiquere stof.
Het is ook de duurste, maar het is handwerk.
De prijs interesseert me niet.
Draai je eens om. Ik wil zien hoe mooi hij is.
Mooi, hè?
Ik weet het niet, hoor.
Ik voel me net Assepoester.
Zie je het dan niet? Het is de mooiste jurk van de winkel.
In de wijk hebben ze zoiets nog nooit gezien en jij weet het niet?
We kunnen ook groen satijn kiezen.
Of rode organza.
Mooie zwarte tule.
Of nog beter... Geel.
Wat het ook wordt, stuur me alsjeblieft een trouwfoto.
Dan zet ik die in de vitrine, zodat iedereen het kan zien.
Lenù, wat vind jij?
Welke vond jij de beste?
Je zei dat je deze mooi vond.
Je hebt gelijk. Ik vind hem ook mooi.
Maar ik denk niet dat het iets is voor Pinuccia.
Voor haar zou ik...
deze kiezen.
Die is prachtig.
En hij lijkt wel voor jou gemaakt.
Maar voor Lila... Ik weet het niet...
Deze hier.
Deze zou Lila mooi staan.
Al is hij niet zo overdadig.
Ik denk dat voor haar figuur simpele en traditionele lijnen beter zijn.
Ja, ik denk dat ze gelijk heeft.
We hebben er al zo veel gezien. Deze kan ook nog wel.
Giuseppina, we brengen de jurk naar de paskamer.
Lenù, kom je even helpen?
Is dat wat ze je op school leren?
Wat?
Woorden gebruiken om mensen te bespotten?
Ik bespot niemand.
Ik geef mijn mening, maar zonder te overdrijven of te beledigen.
Zo doe ik het ook op school.
Nino zegt dat Galiani gelijk heeft, dat ik goed schrijf, beter dan hij.
Maar dat betekent niet dat je met mensen spot.
Ik wilde niet gemeen zijn.
Jij zorgt dat mensen je leuk vinden.
Het verschil tussen ons is dat mensen bang zijn voor mij, niet voor jou.
Dat is altijd al zo geweest.
Iedereen denkt dat jij de goeie bent en ik de slechte.
Is dat dan niet zo?
Ik maak maar een grapje.
Antonio zou zijn leven voor jou geven.
Ik moest je bedanken omdat je een baan hebt geregeld voor zijn zus.
Stefano heeft Ada werk gegeven.
Ik ben de slechterik.
Ze zijn handgemaakt. De zool is van leer.
Hoe zitten ze? -Goed.
Wel wat hoog misschien. -Dat is goed voor uw houding.
Echt? -We hebben ze ook met een lagere hak.
Kijk maar.
Voel hoe zacht het leer is. Comfortabel en elegant.
Deze zijn toch mooier. En ze staan me ook goed.
Hoeveel kosten ze?
15.000 lire. Maar we kunnen korting geven.
Ik wil ze in een andere kleur.
Er zijn andere kleuren. Ze staan in de vitrine.
Als ik zo veel geld had, zat ik nu in Amerika.
Fijne dag nog.
Wat een vrek.
We moeten de prijzen verlagen.
Met dit materiaal en de werkuren kan dat niet.
De ontwerpen heb je ingelijst. Lijst nu de schoenen in.
Papa, we wonen in een arme wijk.
Deze schoenen zijn voor mensen met geld.
We moeten naar de winkels in de stad.
Als je naar het centrum wilt, moet je met Solara praten.
Wat gaan we doen? Die Marcello weer in huis halen?
Ja, Rino. Weer.
De Solara's zijn rotzakken.
Daarom kunnen zij verkopen en wij niet.
Stefano, jij begrijpt het. Snap je wat ik zeg?
Stè, laat het uit je hoofd.
Als je met de Solara's praat, vermoordt Lila je.
Probeer het te begrijpen.
We moeten groots denken.
Denk eens na. Waarom verkoopt Gorresio niks meer?
Waarom brengt de handwerkwinkel niks op? Omdat het klein grut is.
De schoenen zijn mooi.
Ik weet zeker dat het een succes wordt als we weggaan uit de wijk.
We moeten een rijker publiek hebben.
Heb je het begrepen?
Doe open.
Doe open, zeg ik.
Je bent geen klein kind. Zie je niet dat Stefano het voor jou doet? Voor ons?
Als we een toekomst willen, moet Solara 'compare di fazzoletto' zijn.
Waarom doe je niet open? Zal ik de deur inbeuken?
We hebben Silvio nodig om de schoenen in winkels te krijgen.
Wat wil je toch? Alles verpesten?
Wil je het werk van je familie weggooien?
Wat wil je doen? Lila.
Doe open.
Kreng. Je bent echt een kreng. Dat ben je. Een kreng.
Lila.
Geef antwoord.
Stefano heeft een deal met Solara gesloten om de schoenen te verkopen.
Het akkoord bepaalde dat Silvio Solara 'compare di fazzoletto' werd.
Dat is de getuige die de ringen aan het bruidspaar geeft.
Wat is het probleem? Zeg dan iets. Je maakt je vader en je broer boos.
Een probleem los je op door er samen over te praten.
Ik smeek het je, Lì. Lì, ik smeek het je.
De compare di fazzoletto wordt familie...
en de families blijven hun hele leven verbonden.
Lila.
Doe open, Lì.
Doe de deur dicht.
Lila, wat doe je nou?
Waarom zeg je dat tegen Stefano? -De verrader.
Er komt geen Solara naar mijn bruiloft.
Dan is er geen bruiloft.
Ik wil Stefano niet meer zien.
Silvio is niet zoals Marcello.
Hij trok Ada niet de auto in.
Hij heeft niet op ons geschoten of Antonio halfdood geslagen.
Het was niet Silvio die bij je thuis kwam zitten.
Hij heeft niks gemeens over je gezegd.
Hij dreigde de zaak in brand te steken.
Ja, maar hij heeft het niet gedaan.
Je hebt een Solara afgewezen.
Je kent de wetten van de wijk.
Je moet ze er iets voor terug geven.
Maar excuseer me...
Wat wil je doen?
Je zegt dat je het anders wilt.
Je zegt dat je iets beters wilt voor Stefano, Rino en je familie.
En nu wil je alles afblazen? De bruiloft, de schoenen?
Dan zegevieren de Solara's.
Als ik denk aan wat mij overkomen is...
De lerares vroeg me...
de godsdienstleraar mijn excuses aan te bieden.
Wat was er gebeurd als ik dat geweigerd had?
Dan hadden ze me van school gestuurd.
Wie had er dan verloren? Ik... of de leraar?
Denk eens na.
Ook al wordt Silvio 'compare di fazzoletto'...
en al helpt hij de schoenen verkopen...
hij heeft niks te maken met je toekomst.
Wij zijn anders dan de oude generatie.
Jij en Stefano zijn anders.
Jullie kunnen iets veranderen in de wijk.
Maar dat kan alleen als jullie samen zijn.
Misschien houdt hij niet echt van mij. -Wat zeg je nou?
Hij doet alles wat je zegt.
Als ik zijn geld niet in gevaar breng.
Lila.
Mag ik opendoen?
Lenù.
Niet weggaan.
Ik ben bezorgd.
De winkel kostte veel geld. Het nieuwe huis ook.
Ik wilde dat huis niet eens.
Herinner je je ze?
Weet je waarom ik ze gehouden heb?
Ze herinneren me aan je werkende kinderhandjes.
Als je met me trouwt, zul je je handen nooit kapotwerken.
Ze zijn nog nieuw.
Ik heb ze nooit gedragen. -Waarom?
Ze knelden.
Echt waar?
Je weet hoeveel ik van je hou.
Maar soms worden we gedwongen iets te doen.
Begrijp je?
Marcello Solara mag niet naar de bruiloft komen.
Hoe moet ik dat doen? -Ik weet het niet.
Maar je moet het me beloven.
Goed, Lila.
Ik beloof het je.
Hij komt er niet in.
Afgesproken?
Laten we nu ophouden met ruziemaken.
Kom hier.
Goedendag.
Juffrouw, herkent u me nog?
Ik ken haar niet. Wie is ze?
Hoezo? Het is Cerullo.
Ik ben Cerullo. Ik wil u uitnodigen.
Ik ga trouwen.
Het zou me deugd doen als u naar de bruiloft kwam.
Cerullo ken ik wel, maar haar ken ik niet.
Dag, Elena.
Het gaat niet goed met haar.
En toen was het 12 maart.
Lila wilde dat ik naar haar huis kwam om haar te wassen, haar haren te doen...
en haar in de jurk te helpen die ik, dacht ik met een mix van trots en pijn...
voor haar had gekozen.
Wat heb je toch gedaan? -Ik kan het niet.
Jij kunt ook niks. Erdoor.
Haast je, we moeten ons allemaal klaarmaken.
Laat hem rustig eten. -Ik ben bijna klaar.
Hoe zit het met dat overhemd? -Geen nood, ik ben een expert.
Denk je dat ik me vergis?
Hoezo?
Dat ik ga trouwen.
Denk je nog aan de getuige?
Nee.
Ik denk aan de juffrouw.
Waarom wilde ze me niet binnenlaten?
Omdat ze een oude feeks is.
Wat er ook gebeurt, blijf studeren.
Nog maar twee jaar.
Dan heb ik mijn diploma en stop ik. -Nee.
Je stopt nooit. Ik zal het betalen.
Jij moet blijven studeren.
Beloof het me.
Lach niet.
Je moet het me beloven.
Beloofd.
Maar ooit komt er wel een eind aan. -Niet voor jou.
Lenù...
Jij bent mijn geniale vriendin.
Jij moet de slimste van allemaal worden.
Mannen en vrouwen.
Sta op.
Ze zijn lelijk.
Niet waar.
De dromen in mijn hoofd zijn onder mijn voeten beland.
Zet hem uit.
Heb je gezien hoe ik die sukkel inhaalde?
Antonio, schud me de hand. Prima werk met de auto.
Wat is het hier mooi.
Ik heb hem behandeld alsof het de jouwe was.
Vanwaar die haast?
Je ging zo snel dat ik misselijk werd. -Jij zeurt altijd.
Haar vriendin is getrouwd. Dat wil zij ook.
Ik weet niet waar je het over hebt. -Wil jij niet trouwen?
Morgen al. -En met wie?
Dat weet ik best. -Wie zou jou willen?
Kom, we komen nog te laat.
Lenù, ga met mij mee.
Ik zit aan 't hoofd.
Pascà.
Jongens, kom. Ik heb al een tafel.
We gaan naar Gigliola.
Elena, kom bij ons zitten. -Ik wil bij hen zitten.
Wat doet die zoon van Melina bij jou? -Niks, mama.
Denk je dat ik dom ben?
Nee. -Kom dan bij ons zitten.
Nee. -Kom bij mij zitten, zeg ik.
Ik laat je niet studeren om je te vergooien aan een monteur. Kom.
Waar was je opeens? We zagen je niet meer.
Ik ben met Ada en Carmela gekomen. -Met Ada en Carmela? Hou toch op.
We zijn hier een kwartier.
Geen wijn, oké. Maar water zou er mogen zijn.
We wachten op de bruid.
Wat gek. Mogen we niet eens drinken?
Het gaat altijd zo. -Sinds wanneer?
Proficiat.
Lang leve het bruidspaar.
Wat zijn jullie mooi.
Kusje, kusje, kusje.
Waar ga je naartoe? Kom hier. -Laat haar toch.
Ik had Alfonso bij de school zelf voorgesteld aan Marisa.
Ik wist niet dat ze vrienden waren en dat hij haar zou uitnodigen.
Dat deed hij toch.
Van haar ouders mocht ze vast pas mee als ze Nino zou meenemen.
Die onverwachte aanwezigheid bracht mij nog meer in de war.
Zie je waar je dochter zit?
Laat haar toch. Ze mag ook plezier maken.
Lenù, ik heb plekje vrijgehouden voor jou.
Niet doen.
Mama heeft het door en ze wil het niet.
Het voorgerecht wordt opgediend.
Ik las je artikel over de armoedecijfers.
Het was heel interessant.
Ben je nu iets aan het schrijven?
Ik werk aan een stuk over de fabrieken in het noorden.
Maar als ik daarover begin, vindt iedereen het saai.
Vertel het mij maar.
Op een ochtend nam ik de trein.
Ik zag veel mannen op de trein naar Milaan stappen.
Ze namen afscheid van vrouw en kind.
Ik vroeg me af wat ze daar zouden doen. Wat ze zouden eten, waar ze slapen.
Sommigen hadden er kennissen of familie...
maar de meesten kennen er niemand.
Ik weet niet of ik zo zou kunnen leven.
Ik weet het niet. -En weet je wat ze verdienen?
Een hongerloon.
De economie drijft op mannen van Napels, Palermo en Bari.
Ze zijn maanden weg van hun gezin om voor brood op de plank te zorgen.
Niemand praat over hen.
Daarom wilde ik het vertellen.
Ik heb wat statistieken gevonden, maar er is weinig.
Dames en heren, mag ik uw aandacht?
Dit dragen we op aan het bruidspaar: Maria, Marì.
Bravo.
Heb je nog romans gelezen?
Romans hebben geen nut, Lenù.
Romans hebben geen enkel nut.
Dames en heren, wat nu? Blijven we de hele dag zitten?
Het bruidspaar moet zich amuseren.
We doen een ballade. Maestro, Lazzarella.
Enzù, jij bent het meisje. Kom.
Zijn het er al twee nu? Het zijn er twee.
Zullen we dansen?
Dat wil mama niet. -Iedereen danst.
Druk me niet zo tegen je aan. -Dat doe ik niet.
Wil je nu zeggen wie het is?
Wie denk je? Herken je hem niet?
Nee. -Het is Nino.
De oudste zoon van Sarratore. Hij is hier met zijn zus, Marisa.
Ken je ze niet meer? -Wat zeg je nou?
Eerst moet ik Sarratore bedreigen en nu praat je met zijn zoon.
Heb ik een nieuw pak gekocht om je met hem te zien praten?
Hij heeft zich niet eens geschoren.
Hij draagt niet eens een das.
Lenù.
Waarom dans je niet?
Ik heb nog nooit gedanst. -Nog nooit?
Nee, dan voel ik me belachelijk.
Misschien toen ik klein was.
Bedankt.
Pinuccia, straks dansen we, hè? -Ja, maar eerst...
Alfò, geef toe, Galiana heeft ons pas echt leren studeren.
Ze leerde ons mooie romans kennen, 'Uno, nessuno e centomila.'
'Gli indifferenti' van Moravia. -Die heeft ze mij ook gegeven.
Ik heb het onlangs herlezen.
Echt een mooi boek.
Je leest dus wel romans.
Ja, dus?
Is mijn artikel al uit?
Het tijdschrift is uit.
Echt? Heb jij ook iets geschreven?
Lenù, wie had dat gedacht?
Je artikel is niet gepubliceerd.
Er was geen plaats.
Het spijt me.
Gelukkig maar. Het had je in de problemen gebracht.
Geeft niet. Er komen nog wel kansen.
Alfò, we gaan dansen. -Ja, kom.
Ik ga, Marì.
Wat zeg je nou? Ik wil nog niet weg. -Blijf dan.
We moeten samen naar huis. Om zeven uur op Piazza Amadeo.
Wacht. Blijf.
Er komt nog taart.
Nee, ik heb geen zin.
Tot kijk, Lenù.
Ik werd ziek van alles wat ik zag. Ik werd misselijk.
Toen begreep ik wat Oliviero bedoelde...
toen ze me vroeg of ik wist wat het plebs was.
Het plebs, dat waren wij.
Als kind al wilde ik Lila bijhouden om uit de wijk te ontsnappen.
Ik had me vergist. Zelfs Lila had niet kunnen ontsnappen...
aan de wereld van mijn moeder en de wijk.
Marcello. -Rinù.
Je bent gekomen.
Vind je 'm mooi?
Laat nou maar.