Trui, Trui. Ja? Huh?.
Er begint zo 'Welkom in de ijzeren eeuw'.
Oh, leuk. Waar gaat het over? Over uitvindingen:
De paperclip, de gloeilamp. Rubber, de bh. De naaimachine.
Het begint al. Snel kijken.
APPLAUS Hallo, hallo.
Hallo en welkom in de ijzeren eeuw.
De eeuw van de trein en de telefoon. Wow.
Vandaag drie hele bijzondere gasten uit de wetenschap.
Eigenlijk zijn ze al heel lang dood, maar voor ons maken ze een uitzondering.
Hier zijn ze, drie kanjers. De heren Bell, Edison en Watt.
Wat zegt u? Watt.
Hij is een beetje doof. Wie? Watt. James Watt.
Ik ben James Watt.
Oh James Watt, nu snap ik hem.
Wat een grappige naam. Oh ja? Is dat grappig?
Ja, ik heet Watt. Mensen maken al eeuwen grappen over mijn naam.
En ik ben het nu zat.
James, sit down.
Sorry.
Goed, James Watt. Wat? Wat heb je uitgevonden?
De stoommachine. En daar is eigenlijk alles mee begonnen.
Ik heb er een bij me.
Hij heeft er altijd een bij zich.
U bent meneer Bell, van de telefoon, lekker belllllen.
We gaan kijken naar de eerste telefooncentrale van Nederland.
1 juni 1881: Vandaag is in Nederland het eerste openbare telefoonnetwerk geopend.
Goedemiddag, nummer 39, U spreekt met de telefoniste.
Dag, telefoniste. Ik wil graag spreken met nummer 43.
Natuurlijk, ik verbind u door.
Dag, nummer 33. Zegt u het maar.
Ik wil een gesprek met nummer 2. Ik verbind u door.
Hoe is de eerste dag? Het is ongelooflijk druk.
We hebben ook zoveel abonnees.
Wel 49. Dus 1 op de 100.000 mensen heeft nu telefoon.
Maar in andere landen is de telefonie al veel groter.
Ja dat is zo, Nederland loopt met alles achter.
Met de treinen, de warenhuizen, de afschaffing van de slavernij.
Nederland doet alles 30 jaar later.
Hallo? Ik heb een beller.
Wacht even.
Hallo? Hallo nummer 24, zegt u het maar.
Hallo? Doe hij het wel?
Wilt u wel IN de hoorn spreken. Juffrouw? IN DE HOORN.
Maar hoe gaat dat dan als iedereen telefoon heeft?
Iedereen telefoon? Dat zijn miljoenen mensen.
Waar is dat goed voor?
Ik heb nu 49 abonnees en daar heb ik mijn handen vol aan.
Hallo?
Met nummer 12. Dit is nummer 14, nu...
GERINKEL Kunt u me helpen, ik heb haast.
Ja, momentje. Hallo? Ik wil doorverbonden worden.
Ja... Met 30. Hallo, hallo? Wie stinkt daar zo?
Hallo, 39 hier, ik wil 25. Juffrouw. Kunt u mij doorverbinden met 15?
Nummer 15, hallo? Wat duurt dat lang...
Laat maar, ik stuur wel een postduif.
Tot zover telefonie in Nederland.
Hallo, u spreekt met de telefoniste.
Waarom hebben wij geen telefoon?
Dan zit je de hele dag met je moeder te bellen.
Oh ja, dat is waar.
APPLAUS
Weet je wat ook fantastisch was? De uitvinding van narcose. Verdoving.
Geen pijn meer bij de tandarts. Je werd gewoon verdoofd. Fantastisch.
Wat? Je werd verdoofd.
Doof? Ik ben niet doof.
GELACH
Heb je kiespijn en ben je bang voor de tandarts? Ja.
Dan is er iets nieuws: verdoving.
Wat? Je hoort het goed. Er zijn drie manieren om te verdoven.
De eerste uit Amerika van dokter Morton. Met ether.
Ether verdooft volledig. Je bent meteen weg.
Mijn been is eraf gehaald, terwijl ik lag te slapen op ether.
Ze hebben mijn tanden getrokken en het deed geen pijn.
Ik vond het juist heerlijk.
Maar waarom ben je zo... Zwart?
Ik vloog wel in de fik, want ether is heel erg brandbaar.
Het kan ook met chloroform.
Heerlijk. Kapje op, spons met chloroform erin, en verdoven maar.
Wauw.
Ze hebben mijn blinde darm eruitgehaald. Ik voelde niks.
Enige nadeel van chloroform is dat je er een hartstt...
Een hartstilstand van kan krijgen. Ja, het gaat weer.
Er is nog een manier:
Ze opereren ook vaak met lachgas.
Maar dat heeft als nadeel... Geheugenverlies.
Toch? Of niet? Oh ja, geheugenverlies.
Dat was lachen.
Wauw. Niemand hoeft meer pijn te lijden bij de dokter...
Nou, alleen bij het afrekenen. Dat doet meer pijn dan ooit.
Voel je hem? Onbetaalbaar.
Ik zou ook wel onder narcose willen. Waarom?
Hoef ik niet naar jouw geklets te luisteren.
Toet.
APPLAUS
Er werd zoveel uitgevonden, Dorine.
De radio, de fiets, gips. Postzegel, metro.
Weet je wat ik een geweldige uitvinding vond?
ENGELSE UITSPRAAK: De spijkerbroek. De spijkerbrook? Ja.
De spijkerbrooooook.
Hee, cowboys. Wat zijn jullie aan het doen?
We zijn op zoek naar goud.
Ploeteren op de harde rotsen. De hele dag op de knieen.
Gaat het goed? Nee. Nog niks gevonden. Geen gram goud.
En mijn broek gaat steeds kapot.
Bij de knieen. Altijd weer gescheurd of versleten.
Iedereen lacht me uit. Was er maar een broek die sterker was. Yeaah.
Die is er nu. Huh?
Speciaal ontwikkeld door Levi Strauss is er nu de spijkerbroek.
De spijkerbroek? De spijkerbroek? De spijkerbroek?
De spijkerbroek is ijzersterk, gemaakt van oud zeildoek.
Speciaal voor goudzoekers met kapotte knieen.
Wauw. Wat een sterk materiaal. Wat een sexy pasvorm.
Er zitten ijzeren klinknagels in.
Daarom heet hij spijkerbroek.
En met een klein zakje voor een zakhorloge.
En wat een mooie kleur blauw.
Met mijn blue jeans kan ik de hele wereld aan.
Mijn heupen komen er zo mooi in uit.
Ik voel me stoer, sexy en onafhankelijk.
Ik ook. We willen allemaal de blue jeans.
Yeaaah.
Blue jeans, in elke kleur verkrijgbaar.
Als het maar blauw is. Jiha...
Ik wil ook een spijkerbroek. Een skinny jeans.
Hebben ze niet in jouw maat. Oooh.
APPLAUS Heerlijk, de spijkerbroek.
We hebben het over wetenschappers in de 19e eeuw.
Wie was professor Lombroso?
Dat was een Italiaan, die kon criminelen herkennen aan hun schedel. Zei hij.
Was dat echt waar? Welnee. Maar de mensen geloofden het echt, Dorine.
Echt waar? Ja.
Goedemiddag. Ik ben de beroemde dokter Lombroso.
Ik weet alles van criminelen,
ik heb vele boeven en dieven onderzocht, hun schedels gemeten...
en nu weet ik precies hoe je dat tuig, dat gespuis kunt herkennen.
Dat doe je volgens de dokter Lombroso-methode.
Dat is heel eenvoudig. Herken de crimineel.
Elke crimineel heeft een laag voorhoofd.
Als hij een hoog voorhoofd had gehad dan was hij slim geweest...
en dan werd hij dokter of minister, en geen crimineel.
De crimineel heeft dikke, borstelige,
en meestal doorlopende wenkbrauwen. Ziet u wel?
De ogen staan dicht bij elkaar. Kijk maar.
Hij heeft altijd bulten op zijn hoofd,
omdat mensen altijd stenen naar hem gooien...
als hij wegholt met een gestolen portemonnee of fiets.
Verder is de crimineel altijd vies.
Je ontmoet nooit een schone crimineel.
En hij heeft altijd pukkels. En een puntige kin.
Als een crimineel een vrouw is, dan ziet ze er ook precies zo uit:
Met bulten, pukkels en doorlopende wenkbrauwen,
maar dan is ze dus een vrouw.
Je kan de criminelen niks verwijten.
Zo zijn ze geboren, ze zijn nu eenmaal slecht.
Enfin, zo denken wij tenminste.
Dus straf ze niet te hard, ze kunnen er niks aan doen.
Volgende week: Hoe herken ik mijn criminele huisdier?
Heel simpel: Ook door die bulten en de doorlopende wenkbrauwen.
Tot dan.
Hee. Mijn schilderij.
Mijn skelet. Wie...?
Ik ga naar de politie. Hoezo?
Een laag voorhoofd, doorlopende wenkbrauwen, een doffe blik.
Ze hebben het over jou.
Haha, Trui.
Hou op, hoor.
APPLAUS
Meneer Edison, wat heeft u uitgevonden?
De gloeilamp, het geluid, te veel om op te noemen.
Wow, allemaal zelf? Welnee. Ik had allemaal mensen voor me werken.
Die stopte ik in mijn laboratorium, en die bedachten van alles...
en ik legde het vast op mijn naam. Hij kreeg alle eer.
Ja, je moet als uitvinder ook zakelijk zijn. En hard werken.
Oh ja? Oh ja? Ik zeg altijd: Uitvinden is 99% transpiratie en 1% inspiratie.
Ik ruik het, meneer Edison.
GELACH We gaan naar de uitvinder van de veiligheidsspeld.
Dit is een van de grootste uitvinders van onze tijd, Walter Hunt.
Hello, there. Walter, wat heb je allemaal uitgevonden?
Te veel om op te noemen. Bijvoorbeeld: De naaimachine.
De naaimachine? Ben je daar miljonair van geworden?
Nee, ik heb het niet laten registreren, ik dacht dat het niet zo bijzonder was.
Wat zonde. En verder? Nou, het repeteer-geweer.
Zodat je lekker kan doorknallen zonder te hoeven herladen.
En de ijsbreker.
Zo'n boot die dwars door het ijs gaat, that's all me.
En de kroontjespen. Met inkt, je weet wel.
En meteen daarna de inktpot. Plenty more where it came from.
De street car bell. Voor de trams. Ding, ding, ding.
It's all me. Je bent briljant. Wat vond je nou je mooiste uitvinding?
De mooiste is de eenvoudigste: De veiligheidsspeld.
Heb jij die bedacht? Die heb ik bedacht in een paar uur.
Ik had een schuld aan een vriend, dus ik dacht:
Ik moet snel iets uitvinden om hem af te betalen.
Dus ik bedenk de speld. Meteen het idee verkocht voor 400 dollar. Jiha.
Maar je had miljonair kunnen zijn als je het niet verkocht had.
Als als als. What if. Nu ben je arm. Je hebt niks. Je bent mislukt.
Welnee. Ik ben dan wel arm, maar in mijn hoofd ben ik stinkend rijk.
Kijk eens wat ik allemaal heb uitgevonden.
Wat moet je met geld, of roem, als je een brein hebt als ik.
Oh, ik krijg inspiratie.
Dank je wel, Walter Hunt.
Wait a minute. Ik bedenk nu...
De sapcentrifuge.
Het duizenddingendoekje. De chipknip.
Oh, wat heb ik toch een mooi vak.
Kijk, hij is helemaal mislukt. Maar zijn vrouw is gek op hem.
Net als bij ons. Dat noem ik echte liefde.
Oh, het begint weer. Oh. Ja.
APPLAUS Oooh.
Wie is de grootste uitvinder? Watt.
Wie was de grootste uitvinder. Watt. James Watt.
Welnee. Alfred Nobel. Die het dynamiet heeft uitgevonden.
Hij voelde zich schuldig voor alle oorlogen.
Toen heeft hij al zijn geld weggegeven. Alfred Nobel.
Sterkte.
Lieve Alfred.
Mijn lieve man.
De grote Alfred Nobel. En nu zo ziek.
Oh papa. Lieve papa.
Lieve opa. Ik zal mijn broer missen, die lieve Alfred.
Onze goeie Alfred. Onze RIJKE Alfred.
Sst... niet over geld praten, dat is ordinair.
Lieve familie. Hij spreekt. Hij spreekt. Stilte.
Ik heb mijn leven lang hard gewerkt.
Ja papa, zo hard. Sst.
Ik heb miljoenen verdiend. Schathemeltje rijk geworden.
Het geld is niet belangrijk. JIJ bent belangrijk.
Ik heb het dynamiet uitgevonden.
Dankzij mij kan iedereen nu alles en iedereen opblazen. Knal.
Knal. bam.
Dankzij mijn uitvinding zijn hele steden vernietigd, hele landen.
Niks aan te doen, lieve.
Ik wou dat ik het dynamiet nooit uitgevonden had. Ik heb spijt.
Lieve, arme papa.
Ik wil het goedmaken met de wereld.
Ik laat mijn hele vermogen na...
Aan mij? Je liefhebbende echtgenote? Dank je, Alfred.
Je broer, toch? Kom op Alfred, ik ben er altijd voor je geweest.
Geef het aan je kinderen, aan mij. Aan je nageslacht.
Geef het aan mij, opa. Nee, stil.
Ik laat mijn geld na...
aan de Alfred Nobel Stichting. Wat? De Nobelprijs.
Ze geven elk jaar een grote prijs aan wetenschappers.
Maar Alfie... Miljoenen kunnen ze krijgen.
Een Nobelprijs voor de natuurkunde, de scheikunde...
de geneeskunde, voor de literatuur.
En de Nobelprijs voor de vrede.
Ja. Wat krijgen we nou?
Gaat hij ONS geld weggeven aan een stel wetenschappers? En wij dan?
Jullie krijgen helemaal niks.
Nou ja. Ik wil mijn deel van de erfenis, nu.
Ik wil MIJN deel. Ik wil mijn geld, ik was eerst.
Ik wil geld. Stil.
Stelletje bloedzuigers. Jullie krijgen niks.
Al mijn geld gaat naar het goede doel.
Nou ja. Ik ga naar huis.
Alfred, wat valt me dat van je tegen. Tabee.
Nobelprijs voor de vrede? Je zou hem een dreun willen verkopen.
Stomme opa.
Dit is de beste beslissing die ik ooit heb genomen.
Ik voel me alweer een stuk beter. Wat gaat u doen?
Ik ga de marathon lopen. Tot kijk.
Lieverd, als jij er niet meer bent... Dan krijg jij de tv.
Oh, fijn.
We hebben het over wetenschappers in de 19e eeuw.
Freud. Wat? Freud was de grootste.
Sigmund Freud, de eerste psychiater.
Die verdiepte zich in de verborgen lusten van de mens.
De dromen. De geheime driften. Driften.
Oh ja? En seks.
Seks? Ja, Dorine. Seks was verboden in die tijd.
Je mocht er niet eens aan denken. Oh.
Hallo en welkom bij 'Hoe heurt het eigenlijk',
de leidraad voor nette mensen van de 19e eeuw.
Vandaag een zeer beladen onderwerp.
Ik heb er zelf ook moeite mee. Maar goed, het moet.
We moeten erover praten. Want het gebeurt nog steeds.
We hebben we het erover met dokter Van Dapperen.
Waarover? Over... GEMOMPEL
Hoe zegt u? GEMOMPEL Het is een plaag, toch?
Ik ben bang dat ik u niet kan verstaan.
Mas-tur-ba-tie.
Masturbatie, hoort u het nu? Ja. Duidelijk.
Precies. Wat is dat eigenlijk? Die... GEMOMPEL
Dat zijn feitelijk jongens of jonge mannen
die zichzelf aanraken op de gekste plekken...
en zichzelf daarmee plezieren.
Ze plezieren zich.
Maar niet door een mooi boek of een tekening of een gedicht of vergezicht?
Nee. Door zichzelf te beroeren.
Te masturberen. Oh, lalalalalala.
Eh... la. Precies.
Wetenschappelijk is bewezen, uit onderzoek is bovendien gebleken dat...
MOMPELT: masturbatie de bron is van alle ziektes.
Oh ja? welke?
Syfilis, hersenverweking, cholera, tbc.
Het komt allemaal door... MOMPELT masturbatie.
Dat denken wij heden ten dage.
Maar waarom doen die jonge mannen dat dan?
Ze zijn behekst. Wat we ook zeggen, ze gaan ermee door.
Ook al storten ze daarmee de natie in het onheil.
Maar is daar dan niets tegen te doen?
Gelukkig wel. Hier heb ik mijn zoon Pim. Dag Pim.
Pim heb ik vastgezet in een zogeheten kuisheidsgordel.
Als we de jongen zo in bed leggen, kan het niet verkeerd gaan.
Precies, dan kan hij zichzelf niet...
Masturberen, afrukken, aftrekken. *Lalalalalala.
Wat een zegen van de vooruitgang dat we de mas... eh... kunnen uitroeien.
En jij Pim? Ben je blij?
Ja. Ik zit helemaal vast.
Gelukkig maar, zo kan ik mezelf niet masturbe... Lalalalala.
En zo hoeft hij geen roodvonk of cholera of syfilis te krijgen.
Geweldig. Laatste vraag: Is er ook zo'n apparaat voor de dames?
Dames? U denkt toch niet dat dames aan MOMPELT: masturbatie doen?
Nee. Het idee, zeg. Dat is ook zo.
Nee, hahahaha.
Maar waarom hebben sommige dames dan wel syfilis, cholera en roodvonk?
Geen idee. Weet ik niet.
Goedemiddag. Haha, weer wat geleerd.
Dus jongens. Handen boven de dekens, anders wordt het een kuisheidsgordel.
En meisjes: lekker slapen. Terug naar jou, Dorine. Dadag.
Zeg maar dag. Dag.
APPLAUS
Er is nog iemand die we moeten noemen. Charles Darwin.
Die bioloog. Die was geniaal. Die heeft de boel opgeschud, zeg.
Hij zei dat de mensen afstammen van de apen.
Toen werden de gelovigen woedend. Die zeiden: de mens komt van God.
Dus Darwin werd gehaat. Maar wij vonden het fantastisch.
Wat een genie! Wat?
Applaus!
APPLAUS
Meneer pastoor. Ik moet biechten.
Vertel mijn zoon. Wat heb je gedaan?
Ik heb getwijfeld aan de schepping. Wat?!?
Dat verhaal van Adam en Eva in het paradijs, dat kan toch helemaal niet?
Maar het is zo! Het staat in de Bijbel!
Maar in de Bijbel staat ook dat de slang tegen Eva heeft gesproken.
Ja dat is zo, want dat staat in de Bijbel.
Een slang kan toch niet spreken?
En als een slang kan spreken, welke taal zou die dan spreken?
Nou... ik denk gewoon Nederlands?
Dus u gelooft echt dat er duizenden jaren geleden
een slang was, die Nederlands sprak?
Ik GELOOF dat niet! Ik weet dat zeker! Hoe dan?
Het staat in de Bijbel! Dus het is zo!
Ga je nog biechten of hoe zit het?
Ik was bij een lezing van Charles Darwin, die beroemde bioloog.
Nee! Darwin zegt dat wij mensen afstammen van de apen.
Dat is godslastering. Dat is schandalig!
Wij komen van Adam en Eva. We zijn geschapen door God.
Maar hij weet het zeker.
Aan de hand van botjes en de ruggengraat en hoe we lopen en staan.
Alleen de apen en wij staan rechtop.
Hij zegt dat wij miljoenen jaren geleden ook apen waren.
Maar kan je dat bewijzen? Was je erbij, miljoenen jaren geleden?
Nee. Je hebt geen enkel bewijs. Maar jij ook niet!
Dar-win! Bij-bel!
Dar-win! Bij-bel! Wacht eens even.
Je kwam toch om te biechten?
Oh ja. Ik heb mijn vrouw bedrogen, ik ben vreemdgegaan met de buurvrouw.
Ik heb geld gestolen van mijn neef, en mijn kinderen geslagen.
Dat is niet best. Maar dat word je allemaal vergeven.
Gelukkig, dank je wel.
Maar dat geklets over de schepping en over Darwin, dat vergeef ik je nooit!
Bij-bel! Dar-win!
Bij-bel! Dar-win! Bij-bel! Dar-win!
Bij-bel! Dar-win!
Geloof jij dat de mens van de aap afstamt?
HIJ SNURKT Oh. Nou, ik geloof het wel.
Wat, he, huh?
Goed, mannen. Wat was jouw droom als uitvinder?
Ik droomde van een apparaat
waarmee je kan bellen, muziek luisteren, fotograferen en de weg vinden.
Maar dat zal er wel nooit komen!
Bedoel je deze?
He? He?
We gaan naar de kennisquiz! Hoe goed ken jij je eeuw?
Heren, heren, zijn we er klaar voor?
Welkom bij de kennisquiz.
Aan de ene kant, zeg het zelf maar.
Hoi, ik ben Aaltje, ik woon in Hoorn,
ik werk in de textielfabriek. Elke dag 15 uur!
Hoi, ik ben Daantje, ik ben haar zus. Ik werk ook in de fabriek.
Onze hobby is slapen en uitrusten en bijkomen.
Hartstikke leuk, dank je wel. En aan de andere kant?
Ik ben Jacobus van 't Hoff, ik heb de Nobelprijs gewonnen, voor scheikunde.
Ik ben Hendrik Lorentz, Nobelprijs natuurkunde.
Pieter Zeeman, ook Nobelprijs, ook natuurkunde. Bravo!
Lekker belangrijk. Poee!
Goed. Noem drie uitvindingen van de 19e eeuw met een M van Mokum.
Microfoon, mitrailleur, morsecode, de metro.
Dat zijn er vier en geen drie.
Voor de dames: noem drie uitvindingen met de T van Thea.
Zo'n ding dat tring tring doet. De tring-tring?
Nee, zo'n tsjoek-tsjoek-ding. Ook, ja.
En zo'n ding met zo'n paal. Tik tik tik...
Inderdaad, telefoon, trein en telegraaf! Goed!
Nou! Ze wisten helemaal niets. Stel je niet aan, opa!
Volgende vraag voor de dames: Wat is de uitvinding van Graham Bell?
Ach, dat weet iedereen toch.
De koebel? De oorbel? Moeilijk!
Bell? Heb het met bellenblazen te maken? Met bellen.
De decibel, de deurbel. Ik bel je.
Ja, van bellen, hij belt. Ja, het is de telefoon, heel goed, dames.
Belachelijk!
De industriele revolutie begon allemaal met de stoommachine.
Met wat? Van James Watt, inderdaad. De dames winnen!
Jullie hebben alles goed! Wauw, te gek!
Belachelijk! Ze hebben niks gezegd!
Jullie winnen dames een heuse telefoon.
Leuk voor de kinderen! Als we die hadden...
En jullie winnen de tweede prijs
en dat is een jaar lang arbeiden in de glasfabriek.
Yes! Oh, wat leuk! Daar heb ik zin in.
Dit was de kennisquiz. Tot volgende keer. Dag dag!
APPLAUS
Hij doet het! Kijk, hij doet het!
Nog net op tijd, want we gaan afsluiten. Nee!
We gaan niet weg, we blijven hier, Dorine!
We blijven bij jou.
Dit was Welkom in de ijzeren eeuw met drie kanjers...
geniale uitvinders, heerlijk dat jullie er waren.
Tot volgende week, dag, dag dag.
Dag, dag, dag. Dag dag.
Dag, dag. Dag dag.
Nou mannen, terug naar je eeuw. We willen niet weg.
We willen naar Nemo met zijn vieren!
En waterfietsen. En pannenkoeken eten!
He ja, leuk. Dat wordt me wat! Wat?
Die James Watt, wat een heeeeerlijke man!
HIJ DOET HAAR NA: Wat een heeeeerlijke man!