1
00:00:02,009 --> 00:00:03,024
Trui, Trui. Ja? Huh?.

2
00:00:04,004 --> 00:00:06,020
Er begint zo 'Welkom in de ijzeren eeuw'.

3
00:00:07,000 --> 00:00:11,003
Oh, leuk. Waar gaat het over?
Over uitvindingen:

4
00:00:11,008 --> 00:00:15,014
De paperclip, de gloeilamp.
Rubber, de bh. De naaimachine.

5
00:00:15,019 --> 00:00:18,020
Het begint al. Snel kijken.

6
00:00:21,018 --> 00:00:23,007
APPLAUS Hallo, hallo.

7
00:00:25,000 --> 00:00:27,011
Hallo en welkom in de ijzeren eeuw.

8
00:00:27,016 --> 00:00:30,011
De eeuw van de trein
en de telefoon. Wow.

9
00:00:30,016 --> 00:00:33,016
Vandaag drie hele bijzondere
gasten uit de wetenschap.

10
00:00:33,021 --> 00:00:38,003
Eigenlijk zijn ze al heel lang dood,
maar voor ons maken ze een uitzondering.

11
00:00:38,008 --> 00:00:42,007
Hier zijn ze, drie kanjers.
De heren Bell, Edison en Watt.

12
00:00:42,012 --> 00:00:44,000
Wat zegt u? Watt.

13
00:00:44,005 --> 00:00:47,017
Hij is een beetje doof.
Wie? Watt. James Watt.

14
00:00:47,022 --> 00:00:49,016
Ik ben James Watt.

15
00:00:49,021 --> 00:00:52,015
Oh James Watt, nu snap ik hem.

16
00:00:52,020 --> 00:00:56,003
Wat een grappige naam.
Oh ja? Is dat grappig?

17
00:00:56,008 --> 00:00:59,021
Ja, ik heet Watt. Mensen maken
al eeuwen grappen over mijn naam.

18
00:01:00,001 --> 00:01:02,006
En ik ben het nu zat.

19
00:01:02,011 --> 00:01:04,008
James, sit down.

20
00:01:04,013 --> 00:01:06,000
Sorry.

21
00:01:06,005 --> 00:01:10,010
Goed, James Watt. Wat?
Wat heb je uitgevonden?

22
00:01:10,015 --> 00:01:13,022
De stoommachine. En daar is
eigenlijk alles mee begonnen.

23
00:01:14,002 --> 00:01:15,019
Ik heb er een bij me.

24
00:01:15,024 --> 00:01:17,020
Hij heeft er altijd een bij zich.

25
00:01:18,000 --> 00:01:22,007
U bent meneer Bell, van de telefoon,
lekker belllllen.

26
00:01:22,012 --> 00:01:26,003
We gaan kijken naar de eerste
telefooncentrale van Nederland.

27
00:01:27,020 --> 00:01:33,013
1 juni 1881: Vandaag is in Nederland het
eerste openbare telefoonnetwerk geopend.

28
00:01:33,018 --> 00:01:37,018
Goedemiddag, nummer 39,
U spreekt met de telefoniste.

29
00:01:37,023 --> 00:01:42,007
Dag, telefoniste. Ik wil
graag spreken met nummer 43.

30
00:01:42,012 --> 00:01:44,012
Natuurlijk, ik verbind u door.

31
00:01:46,010 --> 00:01:49,009
Dag, nummer 33. Zegt u het maar.

32
00:01:49,014 --> 00:01:52,006
Ik wil een gesprek met nummer 2.
Ik verbind u door.

33
00:01:52,011 --> 00:01:56,008
Hoe is de eerste dag?
Het is ongelooflijk druk.

34
00:01:56,013 --> 00:01:58,008
We hebben ook zoveel abonnees.

35
00:01:58,013 --> 00:02:04,003
Wel 49. Dus 1 op de 100.000
mensen heeft nu telefoon.

36
00:02:04,008 --> 00:02:07,007
Maar in andere landen
is de telefonie al veel groter.

37
00:02:07,012 --> 00:02:11,009
Ja dat is zo, Nederland
loopt met alles achter.

38
00:02:11,014 --> 00:02:16,023
Met de treinen, de warenhuizen,
de afschaffing van de slavernij.

39
00:02:17,003 --> 00:02:19,006
Nederland doet alles 30 jaar later.

40
00:02:19,011 --> 00:02:21,013
Hallo? Ik heb een beller.

41
00:02:21,018 --> 00:02:23,010
Wacht even.

42
00:02:23,015 --> 00:02:26,013
Hallo? Hallo nummer 24, zegt u het maar.

43
00:02:26,018 --> 00:02:28,007
Hallo? Doe hij het wel?

44
00:02:28,012 --> 00:02:33,012
Wilt u wel IN de hoorn spreken.
Juffrouw? IN DE HOORN.

45
00:02:33,017 --> 00:02:37,001
Maar hoe gaat dat dan
als iedereen telefoon heeft?

46
00:02:37,006 --> 00:02:42,008
Iedereen telefoon?
Dat zijn miljoenen mensen.

47
00:02:42,013 --> 00:02:44,001
Waar is dat goed voor?

48
00:02:44,006 --> 00:02:48,014
Ik heb nu 49 abonnees en daar
heb ik mijn handen vol aan.

49
00:02:48,019 --> 00:02:50,006
Hallo?

50
00:02:50,011 --> 00:02:52,020
Met nummer 12. Dit is nummer 14, nu...

51
00:02:53,000 --> 00:02:55,020
GERINKEL Kunt u me helpen, ik heb haast.

52
00:02:56,000 --> 00:02:59,016
Ja, momentje. Hallo?
Ik wil doorverbonden worden.

53
00:02:59,021 --> 00:03:02,018
Ja... Met 30. Hallo, hallo?
Wie stinkt daar zo?

54
00:03:02,023 --> 00:03:07,013
Hallo, 39 hier, ik wil 25. Juffrouw.
Kunt u mij doorverbinden met 15?

55
00:03:07,018 --> 00:03:10,016
Nummer 15, hallo? Wat duurt dat lang...

56
00:03:10,021 --> 00:03:12,021
Laat maar, ik stuur wel een postduif.

57
00:03:13,001 --> 00:03:14,020
Tot zover telefonie in Nederland.

58
00:03:15,000 --> 00:03:17,005
Hallo, u spreekt met de telefoniste.

59
00:03:17,010 --> 00:03:19,010
Waarom hebben wij geen telefoon?

60
00:03:19,015 --> 00:03:22,008
Dan zit je de hele dag
met je moeder te bellen.

61
00:03:22,013 --> 00:03:24,020
Oh ja, dat is waar.

62
00:03:25,000 --> 00:03:26,012
APPLAUS

63
00:03:26,017 --> 00:03:30,023
Weet je wat ook fantastisch was?
De uitvinding van narcose. Verdoving.

64
00:03:31,003 --> 00:03:34,016
Geen pijn meer bij de tandarts.
Je werd gewoon verdoofd. Fantastisch.

65
00:03:34,021 --> 00:03:36,024
Wat? Je werd verdoofd.

66
00:03:37,004 --> 00:03:39,000
Doof? Ik ben niet doof.

67
00:03:39,005 --> 00:03:41,008
GELACH

68
00:03:42,004 --> 00:03:46,010
Heb je kiespijn en ben je bang
voor de tandarts? Ja.

69
00:03:46,015 --> 00:03:49,014
Dan is er iets nieuws: verdoving.

70
00:03:49,019 --> 00:03:53,006
Wat? Je hoort het goed. Er zijn
drie manieren om te verdoven.

71
00:03:53,011 --> 00:03:56,011
De eerste uit Amerika van
dokter Morton. Met ether.

72
00:03:56,016 --> 00:03:59,000
Ether verdooft volledig.
Je bent meteen weg.

73
00:03:59,005 --> 00:04:03,011
Mijn been is eraf gehaald,
terwijl ik lag te slapen op ether.

74
00:04:03,016 --> 00:04:05,661
Ze hebben mijn tanden getrokken
en het deed geen pijn.

75
00:04:05,686 --> 00:04:07,007
Ik vond het juist heerlijk.

76
00:04:07,012 --> 00:04:09,015
Maar waarom ben je zo... Zwart?

77
00:04:09,020 --> 00:04:13,017
Ik vloog wel in de fik, want
ether is heel erg brandbaar.

78
00:04:14,018 --> 00:04:16,005
Het kan ook met chloroform.

79
00:04:16,010 --> 00:04:20,017
Heerlijk. Kapje op, spons met
chloroform erin, en verdoven maar.

80
00:04:20,022 --> 00:04:22,009
Wauw.

81
00:04:22,014 --> 00:04:24,021
Ze hebben mijn blinde darm
eruitgehaald. Ik voelde niks.

82
00:04:25,001 --> 00:04:28,021
Enige nadeel van chloroform
is dat je er een hartstt...

83
00:04:31,011 --> 00:04:34,003
Een hartstilstand van kan krijgen.
Ja, het gaat weer.

84
00:04:34,008 --> 00:04:35,020
Er is nog een manier:

85
00:04:36,000 --> 00:04:38,014
Ze opereren ook vaak met lachgas.

86
00:04:38,019 --> 00:04:42,001
Maar dat heeft als nadeel...
Geheugenverlies.

87
00:04:42,006 --> 00:04:45,019
Toch? Of niet? Oh ja, geheugenverlies.

88
00:04:45,024 --> 00:04:48,024
Dat was lachen.

89
00:04:49,004 --> 00:04:51,018
Wauw. Niemand hoeft meer pijn
te lijden bij de dokter...

90
00:04:51,023 --> 00:04:55,013
Nou, alleen bij het afrekenen.
Dat doet meer pijn dan ooit.

91
00:04:55,018 --> 00:04:57,005
Voel je hem? Onbetaalbaar.

92
00:04:59,015 --> 00:05:02,001
Ik zou ook wel onder narcose willen.
Waarom?

93
00:05:02,006 --> 00:05:04,009
Hoef ik niet naar jouw
geklets te luisteren.

94
00:05:06,004 --> 00:05:07,016
Toet.

95
00:05:07,021 --> 00:05:09,008
APPLAUS

96
00:05:09,013 --> 00:05:11,015
Er werd zoveel uitgevonden, Dorine.

97
00:05:11,020 --> 00:05:15,020
De radio, de fiets, gips.
Postzegel, metro.

98
00:05:16,000 --> 00:05:18,011
Weet je wat ik een geweldige
uitvinding vond?

99
00:05:18,016 --> 00:05:23,017
ENGELSE UITSPRAAK: De spijkerbroek.
De spijkerbrook? Ja.

100
00:05:23,022 --> 00:05:25,021
De spijkerbrooooook.

101
00:05:27,012 --> 00:05:30,011
Hee, cowboys.
Wat zijn jullie aan het doen?

102
00:05:30,016 --> 00:05:32,009
We zijn op zoek naar goud.

103
00:05:32,014 --> 00:05:36,022
Ploeteren op de harde rotsen.
De hele dag op de knieen.

104
00:05:37,002 --> 00:05:43,002
Gaat het goed? Nee.
Nog niks gevonden. Geen gram goud.

105
00:05:43,007 --> 00:05:46,010
En mijn broek gaat steeds kapot.

106
00:05:46,015 --> 00:05:50,022
Bij de knieen.
Altijd weer gescheurd of versleten.

107
00:05:51,002 --> 00:05:55,002
Iedereen lacht me uit. Was er maar
een broek die sterker was. Yeaah.

108
00:05:55,007 --> 00:05:57,001
Die is er nu. Huh?

109
00:05:57,006 --> 00:06:00,006
Speciaal ontwikkeld door Levi Strauss
is er nu de spijkerbroek.

110
00:06:00,011 --> 00:06:04,018
De spijkerbroek? De spijkerbroek?
De spijkerbroek?

111
00:06:04,023 --> 00:06:07,020
De spijkerbroek is ijzersterk,
gemaakt van oud zeildoek.

112
00:06:08,000 --> 00:06:10,012
Speciaal voor goudzoekers
met kapotte knieen.

113
00:06:11,017 --> 00:06:16,007
Wauw. Wat een sterk materiaal.
Wat een sexy pasvorm.

114
00:06:16,012 --> 00:06:19,016
Er zitten ijzeren klinknagels in.

115
00:06:19,021 --> 00:06:22,003
Daarom heet hij spijkerbroek.

116
00:06:22,008 --> 00:06:25,004
En met een klein zakje voor een zakhorloge.

117
00:06:25,009 --> 00:06:28,000
En wat een mooie kleur blauw.

118
00:06:28,005 --> 00:06:31,002
Met mijn blue jeans
kan ik de hele wereld aan.

119
00:06:31,007 --> 00:06:33,001
Mijn heupen komen er zo mooi in uit.

120
00:06:33,006 --> 00:06:35,020
Ik voel me stoer, sexy en onafhankelijk.

121
00:06:36,000 --> 00:06:38,019
Ik ook. We willen allemaal de blue jeans.

122
00:06:38,024 --> 00:06:40,015
Yeaaah.

123
00:06:43,010 --> 00:06:46,008
Blue jeans, in elke kleur verkrijgbaar.

124
00:06:46,013 --> 00:06:49,007
Als het maar blauw is. Jiha...

125
00:06:49,012 --> 00:06:52,007
Ik wil ook een spijkerbroek.
Een skinny jeans.

126
00:06:52,012 --> 00:06:54,016
Hebben ze niet in jouw maat. Oooh.

127
00:06:57,011 --> 00:07:00,024
APPLAUS Heerlijk, de spijkerbroek.

128
00:07:01,004 --> 00:07:03,020
We hebben het over wetenschappers
in de 19e eeuw.

129
00:07:04,000 --> 00:07:06,014
Wie was professor Lombroso?

130
00:07:06,019 --> 00:07:12,005
Dat was een Italiaan, die kon criminelen
herkennen aan hun schedel. Zei hij.

131
00:07:12,010 --> 00:07:16,009
Was dat echt waar? Welnee. Maar de
mensen geloofden het echt, Dorine.

132
00:07:16,014 --> 00:07:18,023
Echt waar? Ja.

133
00:07:19,003 --> 00:07:22,014
Goedemiddag. Ik ben de
beroemde dokter Lombroso.

134
00:07:22,019 --> 00:07:23,851
Ik weet alles van criminelen,

135
00:07:23,876 --> 00:07:28,046
ik heb vele boeven en dieven
onderzocht, hun schedels gemeten...

136
00:07:29,002 --> 00:07:33,016
en nu weet ik precies hoe je dat
tuig, dat gespuis kunt herkennen.

137
00:07:33,021 --> 00:07:36,012
Dat doe je volgens de
dokter Lombroso-methode.

138
00:07:36,017 --> 00:07:40,009
Dat is heel eenvoudig.
Herken de crimineel.

139
00:07:41,023 --> 00:07:44,021
Elke crimineel heeft een laag voorhoofd.

140
00:07:45,001 --> 00:07:48,008
Als hij een hoog voorhoofd had
gehad dan was hij slim geweest...

141
00:07:48,013 --> 00:07:52,011
en dan werd hij dokter of minister,
en geen crimineel.

142
00:07:53,024 --> 00:07:55,673
De crimineel heeft dikke, borstelige,

143
00:07:55,698 --> 00:07:59,044
en meestal doorlopende wenkbrauwen.
Ziet u wel?

144
00:08:00,000 --> 00:08:03,004
De ogen staan dicht bij elkaar.
Kijk maar.

145
00:08:04,004 --> 00:08:06,298
Hij heeft altijd bulten op zijn hoofd,

146
00:08:06,323 --> 00:08:09,004
omdat mensen altijd
stenen naar hem gooien...

147
00:08:09,009 --> 00:08:13,020
als hij wegholt met een gestolen
portemonnee of fiets.

148
00:08:14,000 --> 00:08:16,004
Verder is de crimineel altijd vies.

149
00:08:16,009 --> 00:08:19,002
Je ontmoet nooit een schone crimineel.

150
00:08:19,007 --> 00:08:22,024
En hij heeft altijd pukkels.
En een puntige kin.

151
00:08:24,012 --> 00:08:28,021
Als een crimineel een vrouw is,
dan ziet ze er ook precies zo uit:

152
00:08:29,001 --> 00:08:31,464
Met bulten, pukkels en
doorlopende wenkbrauwen,

153
00:08:31,489 --> 00:08:33,028
maar dan is ze dus een vrouw.

154
00:08:34,015 --> 00:08:37,017
Je kan de criminelen niks verwijten.

155
00:08:37,022 --> 00:08:40,016
Zo zijn ze geboren,
ze zijn nu eenmaal slecht.

156
00:08:40,021 --> 00:08:42,008
Enfin, zo denken wij tenminste.

157
00:08:42,013 --> 00:08:46,004
Dus straf ze niet te hard,
ze kunnen er niks aan doen.

158
00:08:46,009 --> 00:08:49,011
Volgende week: Hoe herken ik
mijn criminele huisdier?

159
00:08:49,016 --> 00:08:53,002
Heel simpel: Ook door die bulten
en de doorlopende wenkbrauwen.

160
00:08:53,007 --> 00:08:54,019
Tot dan.

161
00:08:54,024 --> 00:08:58,022
Hee. Mijn schilderij.

162
00:08:59,002 --> 00:09:00,021
Mijn skelet. Wie...?

163
00:09:01,001 --> 00:09:03,011
Ik ga naar de politie. Hoezo?

164
00:09:03,016 --> 00:09:08,019
Een laag voorhoofd, doorlopende
wenkbrauwen, een doffe blik.

165
00:09:08,024 --> 00:09:10,011
Ze hebben het over jou.

166
00:09:10,016 --> 00:09:12,012
Haha, Trui.

167
00:09:14,020 --> 00:09:16,007
Hou op, hoor.

168
00:09:17,019 --> 00:09:19,006
APPLAUS

169
00:09:19,011 --> 00:09:23,014
Meneer Edison, wat heeft u uitgevonden?

170
00:09:23,019 --> 00:09:26,009
De gloeilamp, het geluid,
te veel om op te noemen.

171
00:09:26,014 --> 00:09:30,000
Wow, allemaal zelf? Welnee.
Ik had allemaal mensen voor me werken.

172
00:09:30,005 --> 00:09:33,003
Die stopte ik in mijn laboratorium,
en die bedachten van alles...

173
00:09:33,008 --> 00:09:36,018
en ik legde het vast op mijn naam.
Hij kreeg alle eer.

174
00:09:36,023 --> 00:09:41,001
Ja, je moet als uitvinder ook
zakelijk zijn. En hard werken.

175
00:09:41,006 --> 00:09:48,000
Oh ja? Oh ja? Ik zeg altijd: Uitvinden
is 99% transpiratie en 1% inspiratie.

176
00:09:48,005 --> 00:09:50,014
Ik ruik het, meneer Edison.

177
00:09:50,019 --> 00:09:53,019
GELACH We gaan naar de uitvinder
van de veiligheidsspeld.

178
00:09:54,022 --> 00:09:58,016
Dit is een van de grootste uitvinders
van onze tijd, Walter Hunt.

179
00:09:58,021 --> 00:10:01,018
Hello, there. Walter, wat heb
je allemaal uitgevonden?

180
00:10:01,023 --> 00:10:06,004
Te veel om op te noemen.
Bijvoorbeeld: De naaimachine.

181
00:10:06,009 --> 00:10:08,010
De naaimachine?
Ben je daar miljonair van geworden?

182
00:10:08,015 --> 00:10:12,007
Nee, ik heb het niet laten registreren,
ik dacht dat het niet zo bijzonder was.

183
00:10:12,012 --> 00:10:15,024
Wat zonde. En verder?
Nou, het repeteer-geweer.

184
00:10:16,004 --> 00:10:20,007
Zodat je lekker kan doorknallen
zonder te hoeven herladen.

185
00:10:20,012 --> 00:10:22,023
En de ijsbreker.

186
00:10:23,003 --> 00:10:27,022
Zo'n boot die dwars door het
ijs gaat, that's all me.

187
00:10:28,002 --> 00:10:30,013
En de kroontjespen. Met inkt, je weet wel.

188
00:10:30,018 --> 00:10:35,017
En meteen daarna de inktpot.
Plenty more where it came from.

189
00:10:35,022 --> 00:10:40,023
De street car bell. Voor de trams.
Ding, ding, ding.

190
00:10:41,003 --> 00:10:44,008
It's all me. Je bent briljant.
Wat vond je nou je mooiste uitvinding?

191
00:10:44,013 --> 00:10:49,015
De mooiste is de eenvoudigste:
De veiligheidsspeld.

192
00:10:49,020 --> 00:10:53,019
Heb jij die bedacht?
Die heb ik bedacht in een paar uur.

193
00:10:53,024 --> 00:10:55,463
Ik had een schuld aan
een vriend, dus ik dacht:

194
00:10:55,488 --> 00:10:58,003
Ik moet snel iets uitvinden
om hem af te betalen.

195
00:10:58,008 --> 00:11:04,016
Dus ik bedenk de speld. Meteen het
idee verkocht voor 400 dollar. Jiha.

196
00:11:04,021 --> 00:11:07,007
Maar je had miljonair kunnen zijn
als je het niet verkocht had.

197
00:11:07,012 --> 00:11:11,019
Als als als. What if. Nu ben je arm.
Je hebt niks. Je bent mislukt.

198
00:11:11,024 --> 00:11:16,010
Welnee. Ik ben dan wel arm, maar
in mijn hoofd ben ik stinkend rijk.

199
00:11:16,015 --> 00:11:18,020
Kijk eens wat ik allemaal heb uitgevonden.

200
00:11:19,000 --> 00:11:21,019
Wat moet je met geld, of roem,
als je een brein hebt als ik.

201
00:11:21,024 --> 00:11:24,006
Oh, ik krijg inspiratie.

202
00:11:24,011 --> 00:11:26,012
Dank je wel, Walter Hunt.

203
00:11:26,017 --> 00:11:29,003
Wait a minute. Ik bedenk nu...

204
00:11:29,008 --> 00:11:31,008
De sapcentrifuge.

205
00:11:31,013 --> 00:11:33,019
Het duizenddingendoekje. De chipknip.

206
00:11:33,024 --> 00:11:37,017
Oh, wat heb ik toch een mooi vak.

207
00:11:37,022 --> 00:11:41,008
Kijk, hij is helemaal mislukt.
Maar zijn vrouw is gek op hem.

208
00:11:41,013 --> 00:11:45,009
Net als bij ons. Dat noem ik echte liefde.

209
00:11:48,010 --> 00:11:50,000
Oh, het begint weer. Oh. Ja.

210
00:11:50,005 --> 00:11:51,020
APPLAUS Oooh.

211
00:11:52,000 --> 00:11:54,014
Wie is de grootste uitvinder? Watt.

212
00:11:54,019 --> 00:11:58,006
Wie was de grootste uitvinder.
Watt. James Watt.

213
00:11:58,011 --> 00:12:01,019
Welnee. Alfred Nobel.
Die het dynamiet heeft uitgevonden.

214
00:12:01,024 --> 00:12:04,019
Hij voelde zich schuldig
voor alle oorlogen.

215
00:12:04,024 --> 00:12:10,001
Toen heeft hij al zijn geld
weggegeven. Alfred Nobel.

216
00:12:11,006 --> 00:12:12,018
Sterkte.

217
00:12:12,023 --> 00:12:15,002
Lieve Alfred.

218
00:12:15,007 --> 00:12:19,006
Mijn lieve man.

219
00:12:19,011 --> 00:12:22,022
De grote Alfred Nobel. En nu zo ziek.

220
00:12:23,002 --> 00:12:25,023
Oh papa. Lieve papa.

221
00:12:26,003 --> 00:12:30,006
Lieve opa. Ik zal mijn broer
missen, die lieve Alfred.

222
00:12:30,011 --> 00:12:33,016
Onze goeie Alfred. Onze RIJKE Alfred.

223
00:12:33,021 --> 00:12:36,012
Sst... niet over geld praten,
dat is ordinair.

224
00:12:36,017 --> 00:12:41,014
Lieve familie. Hij spreekt.
Hij spreekt. Stilte.

225
00:12:41,019 --> 00:12:44,019
Ik heb mijn leven lang hard gewerkt.

226
00:12:44,024 --> 00:12:46,011
Ja papa, zo hard. Sst.

227
00:12:46,016 --> 00:12:51,001
Ik heb miljoenen verdiend.
Schathemeltje rijk geworden.

228
00:12:51,006 --> 00:12:54,023
Het geld is niet belangrijk.
JIJ bent belangrijk.

229
00:12:55,003 --> 00:12:57,004
Ik heb het dynamiet uitgevonden.

230
00:12:57,009 --> 00:13:02,017
Dankzij mij kan iedereen nu alles
en iedereen opblazen. Knal.

231
00:13:02,022 --> 00:13:04,009
Knal. bam.

232
00:13:04,014 --> 00:13:10,005
Dankzij mijn uitvinding zijn hele
steden vernietigd, hele landen.

233
00:13:10,010 --> 00:13:12,007
Niks aan te doen, lieve.

234
00:13:12,012 --> 00:13:15,023
Ik wou dat ik het dynamiet nooit
uitgevonden had. Ik heb spijt.

235
00:13:16,003 --> 00:13:18,001
Lieve, arme papa.

236
00:13:18,006 --> 00:13:21,000
Ik wil het goedmaken met de wereld.

237
00:13:21,005 --> 00:13:24,019
Ik laat mijn hele vermogen na...

238
00:13:24,024 --> 00:13:30,010
Aan mij? Je liefhebbende echtgenote?
Dank je, Alfred.

239
00:13:30,015 --> 00:13:34,015
Je broer, toch? Kom op Alfred,
ik ben er altijd voor je geweest.

240
00:13:34,020 --> 00:13:37,013
Geef het aan je kinderen, aan mij.
Aan je nageslacht.

241
00:13:37,018 --> 00:13:40,001
Geef het aan mij, opa. Nee, stil.

242
00:13:40,006 --> 00:13:45,003
Ik laat mijn geld na...

243
00:13:45,008 --> 00:13:50,016
aan de Alfred Nobel Stichting.
Wat? De Nobelprijs.

244
00:13:50,021 --> 00:13:54,021
Ze geven elk jaar een grote
prijs aan wetenschappers.

245
00:13:55,012 --> 00:13:58,001
Maar Alfie... Miljoenen
kunnen ze krijgen.

246
00:13:58,006 --> 00:14:02,007
Een Nobelprijs voor de
natuurkunde, de scheikunde...

247
00:14:02,012 --> 00:14:04,022
de geneeskunde, voor de literatuur.

248
00:14:05,002 --> 00:14:10,008
En de Nobelprijs voor de vrede.

249
00:14:10,013 --> 00:14:11,262
Ja. Wat krijgen we nou?

250
00:14:11,287 --> 00:14:15,008
Gaat hij ONS geld weggeven aan een
stel wetenschappers? En wij dan?

251
00:14:15,013 --> 00:14:17,007
Jullie krijgen helemaal niks.

252
00:14:17,012 --> 00:14:20,010
Nou ja. Ik wil mijn deel
van de erfenis, nu.

253
00:14:20,015 --> 00:14:23,022
Ik wil MIJN deel.
Ik wil mijn geld, ik was eerst.

254
00:14:24,002 --> 00:14:25,014
Ik wil geld. Stil.

255
00:14:25,019 --> 00:14:29,005
Stelletje bloedzuigers.
Jullie krijgen niks.

256
00:14:29,010 --> 00:14:32,021
Al mijn geld gaat naar het goede doel.

257
00:14:33,001 --> 00:14:35,000
Nou ja. Ik ga naar huis.

258
00:14:35,005 --> 00:14:38,002
Alfred, wat valt me dat
van je tegen. Tabee.

259
00:14:38,007 --> 00:14:41,010
Nobelprijs voor de vrede?
Je zou hem een dreun willen verkopen.

260
00:14:41,015 --> 00:14:43,010
Stomme opa.

261
00:14:43,015 --> 00:14:47,004
Dit is de beste beslissing
die ik ooit heb genomen.

262
00:14:47,009 --> 00:14:51,011
Ik voel me alweer een stuk beter.
Wat gaat u doen?

263
00:14:51,016 --> 00:14:54,007
Ik ga de marathon lopen. Tot kijk.

264
00:14:55,014 --> 00:14:58,016
Lieverd, als jij er niet meer bent...
Dan krijg jij de tv.

265
00:14:58,021 --> 00:15:00,024
Oh, fijn.

266
00:15:01,004 --> 00:15:03,016
We hebben het over wetenschappers
in de 19e eeuw.

267
00:15:03,021 --> 00:15:07,002
Freud. Wat? Freud was de grootste.

268
00:15:07,007 --> 00:15:09,020
Sigmund Freud, de eerste psychiater.

269
00:15:10,000 --> 00:15:12,020
Die verdiepte zich in de verborgen
lusten van de mens.

270
00:15:13,000 --> 00:15:16,009
De dromen. De geheime driften.
Driften.

271
00:15:16,014 --> 00:15:19,008
Oh ja? En seks.

272
00:15:19,013 --> 00:15:22,019
Seks? Ja, Dorine.
Seks was verboden in die tijd.

273
00:15:22,024 --> 00:15:26,000
Je mocht er niet eens aan denken. Oh.

274
00:15:28,012 --> 00:15:31,007
Hallo en welkom bij
'Hoe heurt het eigenlijk',

275
00:15:31,032 --> 00:15:34,002
de leidraad voor nette
mensen van de 19e eeuw.

276
00:15:34,007 --> 00:15:36,007
Vandaag een zeer beladen onderwerp.

277
00:15:36,012 --> 00:15:38,023
Ik heb er zelf ook moeite mee.
Maar goed, het moet.

278
00:15:39,003 --> 00:15:42,019
We moeten erover praten.
Want het gebeurt nog steeds.

279
00:15:42,024 --> 00:15:46,009
We hebben we het erover
met dokter Van Dapperen.

280
00:15:46,014 --> 00:15:48,013
Waarover? Over... GEMOMPEL

281
00:15:48,018 --> 00:15:52,024
Hoe zegt u? GEMOMPEL
Het is een plaag, toch?

282
00:15:53,004 --> 00:15:56,002
Ik ben bang dat ik u niet kan verstaan.

283
00:15:56,007 --> 00:15:59,000
Mas-tur-ba-tie.

284
00:15:59,005 --> 00:16:02,002
Masturbatie, hoort u het nu?
Ja. Duidelijk.

285
00:16:02,007 --> 00:16:04,007
Precies. Wat is dat eigenlijk?
Die... GEMOMPEL

286
00:16:04,012 --> 00:16:07,437
Dat zijn feitelijk jongens
of jonge mannen

287
00:16:07,462 --> 00:16:11,018
die zichzelf aanraken
op de gekste plekken...

288
00:16:11,023 --> 00:16:14,015
en zichzelf daarmee plezieren.

289
00:16:14,020 --> 00:16:15,518
Ze plezieren zich.

290
00:16:15,543 --> 00:16:20,011
Maar niet door een mooi boek of een
tekening of een gedicht of vergezicht?

291
00:16:20,016 --> 00:16:23,015
Nee. Door zichzelf te beroeren.

292
00:16:23,020 --> 00:16:27,015
Te masturberen. Oh, lalalalalala.

293
00:16:27,020 --> 00:16:29,017
Eh... la. Precies.

294
00:16:29,022 --> 00:16:35,022
Wetenschappelijk is bewezen, uit
onderzoek is bovendien gebleken dat...

295
00:16:36,002 --> 00:16:39,022
MOMPELT: masturbatie de bron
is van alle ziektes.

296
00:16:40,002 --> 00:16:41,014
Oh ja? welke?

297
00:16:41,019 --> 00:16:45,017
Syfilis, hersenverweking, cholera, tbc.

298
00:16:45,022 --> 00:16:48,011
Het komt allemaal door...
MOMPELT masturbatie.

299
00:16:48,016 --> 00:16:51,012
Dat denken wij heden ten dage.

300
00:16:51,017 --> 00:16:54,016
Maar waarom doen die jonge mannen dat dan?

301
00:16:54,021 --> 00:16:59,001
Ze zijn behekst. Wat we ook zeggen,
ze gaan ermee door.

302
00:16:59,006 --> 00:17:02,020
Ook al storten ze daarmee
de natie in het onheil.

303
00:17:03,000 --> 00:17:05,005
Maar is daar dan niets tegen te doen?

304
00:17:05,010 --> 00:17:09,018
Gelukkig wel. Hier heb ik
mijn zoon Pim. Dag Pim.

305
00:17:09,023 --> 00:17:16,008
Pim heb ik vastgezet in een
zogeheten kuisheidsgordel.

306
00:17:16,013 --> 00:17:21,011
Als we de jongen zo in bed leggen,
kan het niet verkeerd gaan.

307
00:17:21,016 --> 00:17:24,019
Precies, dan kan hij zichzelf niet...

308
00:17:24,024 --> 00:17:28,020
Masturberen, afrukken,
aftrekken. *Lalalalalala.

309
00:17:29,000 --> 00:17:33,004
Wat een zegen van de vooruitgang dat
we de mas... eh... kunnen uitroeien.

310
00:17:33,009 --> 00:17:36,003
En jij Pim? Ben je blij?

311
00:17:36,008 --> 00:17:37,731
Ja. Ik zit helemaal vast.

312
00:17:37,756 --> 00:17:42,003
Gelukkig maar, zo kan ik mezelf
niet masturbe... Lalalalala.

313
00:17:42,008 --> 00:17:46,017
En zo hoeft hij geen roodvonk
of cholera of syfilis te krijgen.

314
00:17:46,022 --> 00:17:53,017
Geweldig. Laatste vraag: Is er
ook zo'n apparaat voor de dames?

315
00:17:53,022 --> 00:17:58,011
Dames? U denkt toch niet dat
dames aan MOMPELT: masturbatie doen?

316
00:17:58,016 --> 00:18:01,023
Nee. Het idee, zeg. Dat is ook zo.

317
00:18:02,003 --> 00:18:03,015
Nee, hahahaha.

318
00:18:03,020 --> 00:18:07,023
Maar waarom hebben sommige dames
dan wel syfilis, cholera en roodvonk?

319
00:18:08,003 --> 00:18:12,004
Geen idee. Weet ik niet.

320
00:18:12,009 --> 00:18:15,007
Goedemiddag. Haha, weer wat geleerd.

321
00:18:15,012 --> 00:18:20,004
Dus jongens. Handen boven de dekens,
anders wordt het een kuisheidsgordel.

322
00:18:20,009 --> 00:18:24,012
En meisjes: lekker slapen.
Terug naar jou, Dorine. Dadag.

323
00:18:24,017 --> 00:18:27,002
Zeg maar dag. Dag.

324
00:18:27,007 --> 00:18:29,005
APPLAUS

325
00:18:29,010 --> 00:18:32,024
Er is nog iemand die we moeten
noemen. Charles Darwin.

326
00:18:33,004 --> 00:18:37,005
Die bioloog. Die was geniaal.
Die heeft de boel opgeschud, zeg.

327
00:18:37,010 --> 00:18:39,019
Hij zei dat de mensen
afstammen van de apen.

328
00:18:39,024 --> 00:18:44,016
Toen werden de gelovigen woedend.
Die zeiden: de mens komt van God.

329
00:18:44,021 --> 00:18:48,019
Dus Darwin werd gehaat.
Maar wij vonden het fantastisch.

330
00:18:48,024 --> 00:18:50,017
Wat een genie! Wat?

331
00:18:50,022 --> 00:18:52,009
Applaus!

332
00:18:52,014 --> 00:18:54,001
APPLAUS

333
00:18:59,006 --> 00:19:02,001
Meneer pastoor. Ik moet biechten.

334
00:19:02,006 --> 00:19:05,018
Vertel mijn zoon. Wat heb je gedaan?

335
00:19:05,023 --> 00:19:08,018
Ik heb getwijfeld aan de schepping. Wat?!?

336
00:19:08,023 --> 00:19:13,008
Dat verhaal van Adam en Eva in het
paradijs, dat kan toch helemaal niet?

337
00:19:13,013 --> 00:19:16,011
Maar het is zo! Het staat in de Bijbel!

338
00:19:16,016 --> 00:19:19,005
Maar in de Bijbel staat ook dat de
slang tegen Eva heeft gesproken.

339
00:19:19,010 --> 00:19:21,017
Ja dat is zo, want dat staat in de Bijbel.

340
00:19:21,022 --> 00:19:24,004
Een slang kan toch niet spreken?

341
00:19:24,009 --> 00:19:28,003
En als een slang kan spreken,
welke taal zou die dan spreken?

342
00:19:28,008 --> 00:19:31,021
Nou... ik denk gewoon Nederlands?

343
00:19:32,001 --> 00:19:34,328
Dus u gelooft echt dat er
duizenden jaren geleden

344
00:19:34,353 --> 00:19:36,017
een slang was, die
Nederlands sprak?

345
00:19:36,022 --> 00:19:41,007
Ik GELOOF dat niet! Ik weet dat zeker!
Hoe dan?

346
00:19:41,012 --> 00:19:43,020
Het staat in de Bijbel! Dus het is zo!

347
00:19:44,000 --> 00:19:46,008
Ga je nog biechten of hoe zit het?

348
00:19:46,013 --> 00:19:50,017
Ik was bij een lezing van Charles
Darwin, die beroemde bioloog.

349
00:19:50,022 --> 00:19:54,024
Nee! Darwin zegt dat wij mensen
afstammen van de apen.

350
00:19:55,004 --> 00:19:57,014
Dat is godslastering. Dat is schandalig!

351
00:19:57,019 --> 00:20:01,024
Wij komen van Adam en Eva.
We zijn geschapen door God.

352
00:20:02,004 --> 00:20:03,049
Maar hij weet het zeker.

353
00:20:03,074 --> 00:20:06,008
Aan de hand van botjes en de
ruggengraat en hoe we lopen en staan.

354
00:20:06,013 --> 00:20:08,015
Alleen de apen en wij staan rechtop.

355
00:20:08,020 --> 00:20:11,023
Hij zegt dat wij miljoenen
jaren geleden ook apen waren.

356
00:20:12,003 --> 00:20:16,001
Maar kan je dat bewijzen?
Was je erbij, miljoenen jaren geleden?

357
00:20:16,006 --> 00:20:19,013
Nee. Je hebt geen enkel bewijs.
Maar jij ook niet!

358
00:20:19,018 --> 00:20:21,023
Dar-win! Bij-bel!

359
00:20:22,003 --> 00:20:25,001
Dar-win! Bij-bel! Wacht eens even.

360
00:20:25,006 --> 00:20:27,019
Je kwam toch om te biechten?

361
00:20:27,024 --> 00:20:34,004
Oh ja. Ik heb mijn vrouw bedrogen,
ik ben vreemdgegaan met de buurvrouw.

362
00:20:34,009 --> 00:20:37,013
Ik heb geld gestolen van mijn neef,
en mijn kinderen geslagen.

363
00:20:37,018 --> 00:20:41,024
Dat is niet best.
Maar dat word je allemaal vergeven.

364
00:20:42,004 --> 00:20:43,018
Gelukkig, dank je wel.

365
00:20:43,023 --> 00:20:47,016
Maar dat geklets over de schepping en
over Darwin, dat vergeef ik je nooit!

366
00:20:47,021 --> 00:20:49,008
Bij-bel! Dar-win!

367
00:20:49,013 --> 00:20:52,003
Bij-bel! Dar-win! Bij-bel! Dar-win!

368
00:20:52,008 --> 00:20:55,003
Bij-bel! Dar-win! Bij-bel! Dar-win!

369
00:20:55,008 --> 00:20:57,002
Bij-bel! Dar-win!

370
00:20:57,007 --> 00:20:59,016
Geloof jij dat de mens van de aap afstamt?

371
00:20:59,021 --> 00:21:02,017
HIJ SNURKT Oh. Nou, ik geloof het wel.

372
00:21:02,022 --> 00:21:05,004
Wat, he, huh?

373
00:21:07,020 --> 00:21:11,009
Goed, mannen. Wat was
jouw droom als uitvinder?

374
00:21:11,014 --> 00:21:12,678
Ik droomde van een apparaat

375
00:21:12,703 --> 00:21:17,015
waarmee je kan bellen, muziek luisteren,
fotograferen en de weg vinden.

376
00:21:17,020 --> 00:21:19,023
Maar dat zal er wel nooit komen!

377
00:21:20,003 --> 00:21:22,010
Bedoel je deze?

378
00:21:22,015 --> 00:21:24,010
He? He?

379
00:21:27,001 --> 00:21:29,016
We gaan naar de kennisquiz!
Hoe goed ken jij je eeuw?

380
00:21:33,006 --> 00:21:36,000
Heren, heren, zijn we er klaar voor?

381
00:21:36,005 --> 00:21:39,016
Welkom bij de kennisquiz.

382
00:21:39,021 --> 00:21:42,003
Aan de ene kant, zeg het zelf maar.

383
00:21:42,008 --> 00:21:44,243
Hoi, ik ben Aaltje,
ik woon in Hoorn,

384
00:21:44,268 --> 00:21:47,007
ik werk in de textielfabriek.
Elke dag 15 uur!

385
00:21:47,012 --> 00:21:50,021
Hoi, ik ben Daantje, ik ben haar
zus. Ik werk ook in de fabriek.

386
00:21:51,001 --> 00:21:54,016
Onze hobby is slapen en
uitrusten en bijkomen.

387
00:21:54,021 --> 00:21:58,006
Hartstikke leuk, dank je wel.
En aan de andere kant?

388
00:21:58,011 --> 00:22:02,018
Ik ben Jacobus van 't Hoff, ik heb
de Nobelprijs gewonnen, voor scheikunde.

389
00:22:02,023 --> 00:22:06,008
Ik ben Hendrik Lorentz,
Nobelprijs natuurkunde.

390
00:22:06,013 --> 00:22:11,000
Pieter Zeeman, ook Nobelprijs,
ook natuurkunde. Bravo!

391
00:22:11,005 --> 00:22:12,017
Lekker belangrijk. Poee!

392
00:22:12,022 --> 00:22:17,005
Goed. Noem drie uitvindingen van
de 19e eeuw met een M van Mokum.

393
00:22:17,010 --> 00:22:22,003
Microfoon, mitrailleur,
morsecode, de metro.

394
00:22:22,008 --> 00:22:24,007
Dat zijn er vier en geen drie.

395
00:22:24,012 --> 00:22:28,023
Voor de dames: noem drie uitvindingen
met de T van Thea.

396
00:22:29,003 --> 00:22:32,010
Zo'n ding dat tring tring doet.
De tring-tring?

397
00:22:32,015 --> 00:22:35,022
Nee, zo'n tsjoek-tsjoek-ding. Ook, ja.

398
00:22:36,002 --> 00:22:38,003
En zo'n ding met zo'n paal.
Tik tik tik...

399
00:22:38,008 --> 00:22:42,005
Inderdaad, telefoon, trein
en telegraaf! Goed!

400
00:22:42,010 --> 00:22:46,011
Nou! Ze wisten helemaal niets.
Stel je niet aan, opa!

401
00:22:46,016 --> 00:22:51,005
Volgende vraag voor de dames:
Wat is de uitvinding van Graham Bell?

402
00:22:51,010 --> 00:22:53,009
Ach, dat weet iedereen toch.

403
00:22:53,014 --> 00:22:57,003
De koebel? De oorbel? Moeilijk!

404
00:22:57,008 --> 00:23:01,013
Bell? Heb het met bellenblazen
te maken? Met bellen.

405
00:23:01,018 --> 00:23:04,002
De decibel, de deurbel. Ik bel je.

406
00:23:04,007 --> 00:23:08,012
Ja, van bellen, hij belt. Ja, het
is de telefoon, heel goed, dames.

407
00:23:08,017 --> 00:23:10,019
Belachelijk!

408
00:23:10,024 --> 00:23:15,000
De industriele revolutie begon
allemaal met de stoommachine.

409
00:23:15,005 --> 00:23:18,017
Met wat? Van James Watt,
inderdaad. De dames winnen!

410
00:23:18,022 --> 00:23:22,006
Jullie hebben alles goed! Wauw, te gek!

411
00:23:22,011 --> 00:23:25,004
Belachelijk! Ze hebben niks gezegd!

412
00:23:25,009 --> 00:23:28,017
Jullie winnen dames een heuse telefoon.

413
00:23:28,022 --> 00:23:31,008
Leuk voor de kinderen!
Als we die hadden...

414
00:23:31,013 --> 00:23:32,985
En jullie winnen de tweede prijs

415
00:23:33,010 --> 00:23:36,002
en dat is een jaar lang
arbeiden in de glasfabriek.

416
00:23:36,007 --> 00:23:38,015
Yes! Oh, wat leuk! Daar heb ik zin in.

417
00:23:38,020 --> 00:23:42,007
Dit was de kennisquiz.
Tot volgende keer. Dag dag!

418
00:23:45,003 --> 00:23:46,020
APPLAUS

419
00:23:47,000 --> 00:23:50,001
Hij doet het! Kijk, hij doet het!

420
00:23:50,006 --> 00:23:53,006
Nog net op tijd, want we gaan afsluiten.
Nee!

421
00:23:53,011 --> 00:23:55,019
We gaan niet weg,
we blijven hier, Dorine!

422
00:23:55,024 --> 00:23:57,018
We blijven bij jou.

423
00:23:57,023 --> 00:24:00,014
Dit was Welkom in de ijzeren
eeuw met drie kanjers...

424
00:24:00,019 --> 00:24:03,015
geniale uitvinders,
heerlijk dat jullie er waren.

425
00:24:03,020 --> 00:24:05,018
Tot volgende week, dag, dag dag.

426
00:24:05,023 --> 00:24:08,004
Dag, dag, dag. Dag dag.

427
00:24:08,009 --> 00:24:10,023
Dag, dag. Dag dag.

428
00:24:11,003 --> 00:24:14,005
Nou mannen, terug naar je eeuw.
We willen niet weg.

429
00:24:14,010 --> 00:24:15,024
We willen naar Nemo met zijn vieren!

430
00:24:16,004 --> 00:24:18,012
En waterfietsen. En pannenkoeken eten!

431
00:24:18,017 --> 00:24:21,002
He ja, leuk. Dat wordt me wat! Wat?

432
00:24:21,007 --> 00:24:24,021
Die James Watt,
wat een heeeeerlijke man!

433
00:24:25,001 --> 00:24:27,011
HIJ DOET HAAR NA:
Wat een heeeeerlijke man!