Waarom drukte u niet op de AZ-5-knop?
Dat hebben we gedaan. Toen ontplofte hij.
Wat voorafging:
Ik wil dat m'n mannen hier niet langer zijn dan nodig is.
Als dit werkte, had je ze nu wel op.
Vasya. We krijgen een kindje.
Weet je waarmee je te maken hebt? Men zal hiervan horen.
Wat gaat iedereen horen?
We moeten elke mogelijkheid nagaan, wie de oorzaak ook moge zijn.
Het volledige gebied moet worden geëvacueerd.
Om hoeveel mankracht gaat het?
Zo'n 750.000 mensen.
Het is tijd om te gaan.
Hebt u me gehoord? Dit is een evacuatie. Begrijpt u dat?
U moet meekomen. -Waarom?
Omdat ze het zeggen. En ik zeg het nu ook.
Iedereen in het dorp. Iedereen.
Het is niet veilig door de straling. Wat hebt u?
Weet je hoe oud ik ben? -Geen idee. Oud.
Ik ben 82. Ik woon hier al m'n hele leven.
Hier. In dat huis, op deze plek. Het zou wat of het veilig is.
Het moet. Ga niet moeilijk doen. -Moeilijk?
Er hebben hier meer soldaten met een geweer gestaan.
Toen ik twaalf was, kwam de revolutie hier. Mensen van de tsaar.
En toen bolsjewieken. Jongens zoals jij, keurig marcherend.
Zij stuurden ons ook weg. Nee.
Toen Stalin en z'n hongersnood. De Holodomor.
M'n ouders stierven. Twee van m'n zussen stierven.
De rest kreeg opdracht te vertrekken. Nee.
Toen de Eerste Wereldoorlog. Duitse jongens, Russische jongens.
Meer soldaten, meer honger, meer doden.
M'n broers kwamen niet meer thuis. Maar ik bleef en ik ben er nog steeds.
Na alles wat ik heb gezien.
En nu zou ik moeten vertrekken voor iets dat ik niet eens kan zien? Nee.
Nog even.
Tijd om te gaan.
Sta alstublieft op.
Laatste waarschuwing.
Tijd om te gaan.
TSJERNOBYL
Kiev, sovjetrepubliek Oekraïne augustus 1986
vier maanden na de explosie
0,4.
0,6.
15.
Pripjat uitsluitingszone Tsjernobyl
Ik zie hem daar.
Het atoom stemt tot nederigheid.
Niks nederigheid. Het is vernederend.
Waarom is de kern nog niet bedekt?
We willen wel, maar we kunnen er niet bij in de buurt komen.
Het puin op het dak is grafiet uit de kern.
Tot dat terug in de reactor is geduwd, doodt het iedereen die in de buurt komt.
Het dak bestaat uit drie niveaus. We hebben ze namen gegeven.
Dit kleine stuk is Katya. 1000 röntgen per uur.
Twee uur blootstelling is fataal.
Aan de zijkant: Nina. 2000 röntgen, fataal na een uur.
En op afstand bestuurbare bulldozers? -Te zwaar. Die vallen er zo doorheen.
Wat dan? -Maanrobots.
Lunokhods STR-1. Ze zijn licht en we kunnen ze bekleden met lood.
We kregen geen man op de maan. Zo hoeft er ook geen op dat dak.
Dat is cruciaal, generaal. Er mag absoluut niemand op dat dak.
Alleen robots. -En deze grote sectie?
Masha. -12.000 röntgen.
Na twee minuten, volledig beschermd, daalt je levensverwachting met de helft.
Drie en je sterft over een paar maanden. Daar werken zelfs de robots niet.
Die dosis gammastraling doorboort alles.
De circuits in microchips worden uiteengereten.
Als het geavanceerder is dan een lichtknopje, gaat het eraan.
We kunnen wel stellen dat dat stukje dak de gevaarlijkste plek op aarde is.
Hoe gaan we het dan aanpakken?
Dat wilden we aan u vragen.
Tent 181?
Toe maar. Het is gratis.
Het is nog wat vroeg.
Bacho. -Pavel.
Bij welke eenheid zat je? -In Kiev werkte ik in een garage...
Niet deze kolder. In Afghanistan. -Daar ben ik niet geweest.
Ik ben geen militair.
Ze raken door hun mensen heen.
Douchen, eten.
Zij graven de bodem af. Zij hakken bomen om.
Zij evacueren mensen. Dorpelingen en zo.
En zij? -Ken ik niet. Teringzooi.
Janek.
Wat moet je? -Geef me een eiermandje.
Nee. Ik heb er nog maar één. -Geef op.
Hij hoort bij mij, begrepen? Niemand valt hem lastig.
We maken ze van lood. Doe dit om je ballen.
Nu? -Je kunt ook wachten tot hij eraf valt.
Nu, ja.
Over je kleren. Allemachtig.
Heb je weleens gejaagd? -Nee.
Dan heb je mazzel. Jij, ik en die lelijke Armeniër in de tent, Garo.
Wij doen dierbeheersing. -Dierbeheersing?
Ja. Ze zijn radioactief, dus ze moeten worden gedood.
Het is niet moeilijk. De meeste zijn huisdieren. Die rennen zo naar je toe.
Pang. Je laadt ze op een truck, begraaft ze in een kuil met beton...
en dan gaan we drinken. Zo veel wodka als je maar wilt.
Plus 1000 roebel.
We gaan een geweer voor je halen.
Lomonosov, Moskou universiteitsbibliotheek
Ik wil deze documenten graag inzien. Er is toestemming voor nodig.
Ik werk voor het Centraal Comité.
Kameraad?
Die mag ze hebben.
Bedankt, kameraad.
We zijn zover. -Schakel de camera's in.
Signaal? -Acceptabel. We voeren de tests uit.
Zeg wanneer hij startklaar is.
Dat we dat op de maan hebben gezet.
Niet die.
Dat weet ik ook wel.
Deze stond in de opslag. Ze kunnen er nog twee maken. Voor Nina en Katya.
En Masha?
Het Centraal Comité heeft misschien iets gevonden. Uit het buitenland.
Amerikaans? -Natuurlijk niet.
Een Duitse politierobot. West-Duits, dus dat was geen gemakkelijk gesprek.
De test is afgerond. We kunnen de motor starten.
Begin maar.
Kunnen we ermee rijden?
Wat is dat, Valeri? Een lach?
Ik zie dat het beter gaat, kameraad. -Nee. Ga weg.
Ik heb uw hulp nodig.
Akimov drukte op de AZ-5. Toen u het bevel gaf...
Welk bevel? Toptunov riep het en Akimov deed het.
Het enige goede wat ze hebben gedaan. Stelletje sukkels.
Kunt u bevestigen dat de reactor na de noodstop explodeerde?
Hoe moet ik weten of hij is geëxplodeerd?
Ik heb dit in het staatsarchief gevonden. Het is in 1976 geschreven.
Het betreft de werking van RBMK- reactors onder extreme condities.
De namen van de auteurs zijn weggehaald. En twee pagina's.
De staat moet haar geheimen beschermen.
Of durft u iets anders te beweren? -Ze hebben een fout gemaakt.
De inhoudsopgave is niet geredigeerd.
De ontbrekende pagina's gaan over een positieve dampbelcoëfficiënt en AZ-5.
Zegt dat u iets? -Wat wilt u? Waarom vraagt u dat?
U kent de reactor beter dan ik. -Dus het is allemaal mijn schuld?
Ik geef u niet de schuld. Ik wil weten wat er is gebeurd.
Of u het beseft of niet, dit kan voorkomen dat u de kogel krijgt.
Kunt u me helpen of niet?
Geen idee. De dampbelcoëfficiënt heeft niets te maken met AZ-5.
Zo. U kunt gaan. -U bent niet eens benieuwd.
Waarnaar? Denkt u dat u met de juiste vraag de waarheid kunt achterhalen?
Er is geen waarheid.
Vraag de bazen wat je wilt. Je krijgt alleen leugens.
En ik krijg de kogel.
Ik heb maar twee regels. Eén: Je richt nooit op mij. Dat is eenvoudig, toch?
Op dat stuk verdriet mag je wel richten, dat zou wat, maar niet op mij.
Twee: Als je een dier raakt en het is niet dood, schiet je opnieuw.
Laat ze niet lijden, want dan maak ik je af. Begrepen?
Dat meen ik. Ik heb al genoeg mensen gedood.
Dan zijn we zover.
Meestal rennen ze naar binnen. Daar voelen ze zich veilig.
We gaan van deur tot deur. Oké?
Doe je werk. Van deur tot deur.
Ga weg. Vooruit.
Laat ze niet lijden. -Sorry.
Sleep hem naar de truck.
Ga je nog eten?
Drink.
Nog eens.
Luister.
Zo voelt iedereen zich de eerste keer.
Meestal als ze een mens doden.
Voor jou is het een hond. En wat dan nog? Het is geen schande.
Herinner jij je de eerste keer, Garo?
Mijn eerste was in Afghanistan.
We liepen door een huis en ineens stond er een man.
Ik schoot hem in z'n buik.
Dat is nog eens een oorlogsverhaal, hè.
Ze zijn nooit goed, zoals in de film. Ze zijn waardeloos.
Er was een man, boem, in z'n buik.
Ik was zo bang dat ik de rest van de dag de trekker niet meer overhaalde.
En ik dacht: Nou, dat was het dan, Bacho.
Je hebt iemand doodgeschoten.
Je bent jezelf niet meer. Je zult nooit meer jezelf zijn.
Maar als je de volgende dag wakker wordt, ben je nog gewoon wie je was.
En dan besef je dat je nooit anders bent geweest.
Je wist het alleen niet.
'Het geluk van de mensheid.'
'Ons doel is het geluk van de mensheid.'
Ik ben gelukkig. Elke dag weer.
Goed. Aan het werk.
Hij is er.
Rustig aan. Voorzichtig.
Joker.
Zo noemen de Duitsers hem. Joker.
Is hij gebruiksklaar? -Ja.
Goed signaal.
Camera's.
Motoren.
De motoren doen het. Het signaal is goed.
Oké. We doen het kalm aan. Een meter vooruit, een meter terug.
Eén vooruit.
Duitsers.
Eén terug.
Is het signaal weggevallen?
Het is niet het signaal. Het is het voertuig.
Het is kapot.
Natuurlijk weet ik dat ze luisteren. Ik wil dat ze het horen.
Weet je wat wij hier doen? Zeg die debielen wat ze hebben gedaan.
Dat kan me geen ruk schelen.
Zeg het. Zeg het Ryzjkov, Ligatsjov.
Gorbatsjov zelf, verdomme. Zeg het ze.
Het officiële standpunt is...
dat een grote kernramp in de Sovjet-Unie onmogelijk is.
Ze hebben de Duitsers gezegd dat de straling maximaal 2000 röntgen was.
Ze hebben ze het propagandacijfer gegeven.
Die robot was kansloos.
We hebben een nieuwe telefoon nodig.
Wat als we het niet weghalen? -Dat moet.
Als het dak niet leeg is, kan er geen sarcofaag over.
Zonder sarcofaag gaat 12.000 röntgen...
twee keer zo veel als de bom op Hiroshima, elk uur opnieuw...
Ik weet het. En iets met lood?
Misschien kunnen we het smelten en het er van bovenaf ingieten.
Het meeste lood is al gebruikt voor...
In de andere reactorgebouwen zijn loden platen.
De soldaten beschermen zichzelf ermee. -Serieus?
Dan nog. Kokend lood in een helikopter. En het is lood, dat weegt een ton.
Wat als we het grafiet in het gat schieten?
Exploderende kogels met een hoog kaliber wijken niet af.
Wou je exploderende kogels afvuren op een reactorkern?
We steken dat dak gewoon weer in brand. Het is toch zo geblust.
Waar hebben we het over?
We hebben een andere robot nodig. Een die de straling wel kan weerstaan.
Dat heb ik al gevraagd. Die zijn er niet.
De Amerikanen?
Als die al zoiets hebben, geven ze het echt niet aan ons.
En het Centraal Comité zal er nooit om vragen. Dat weten we allebei.
Er zijn geen robots.
Biorobots. -Wat zijn dat?
We moeten biorobots gebruiken.
Mensen.
Het zijn er veel vandaag.
Hoe komen ze aan eten?
Ze eten de kippen op. En daarna elkaar.
Van deur tot deur.
Hoor je me niet? Ik praat tegen je.
Ga naar buiten.
oktober 1986
Kameraden. De Sovjetbevolking heeft genoeg van dit ongeluk.
Ze willen dat we dit opruimen en jullie gaan deze taak uitvoeren.
Door de omstandigheden ter plaatse krijgen jullie ieder maar 90 seconden.
Luister goed naar mijn instructies en doe precies wat je wordt verteld...
zowel voor je eigen veiligheid als die van je kameraden.
Ga in reactorgebouw drie de trap op, maar ga nog niet naar het dak.
Wacht binnen bij de deur naar het dak en kom even op adem.
Je zult hem hard nodig hebben. Dit is het werkgebied.
We moeten het grafiet weghalen. Sommige stukken wegen 40 tot 50 kilo.
Alles wordt hier over de rand gegooid.
Je kameraden stappen snel door de opening...
en lopen dan naar links, naar het werkterrein.
Zorg dat je niet struikelt. Er zit een gat in het dak. Zorg dat je niet valt.
Je moet snel en voorzichtig zijn.
Begrijpen jullie wat je moet doen? -Ja, kameraad-generaal.
Dit zijn de belangrijkste 90 seconden van je leven.
Prent je taak in je hoofd en doe je werk.
Het is tijd. Na 90 seconden luid ik een bel.
Kom direct terug, gooi je schop in de bak en laat je in de hal ontsmetten.
Gooi het puin over de reling, maar kijk niet naar beneden. Begrepen?
Goed. Klaar? Nu.
Kameraad-soldaat. Je bent klaar.
Tijd om te gaan.
Je handschoen.
Pripjat december 1986
Sorry hiervoor. Maar we moesten je spreken zonder...
Dyatlov wordt aangeklaagd. En Bryukhanov en Fomin.
Wij zullen worden gevraagd te getuigen. Wij alle drie.
Maar voor het zover is...
Het Centraal Comité stuurt Legasov naar Wenen. Het hoofdkantoor van...
Het Internationaal Atoomenergie- agentschap. Dat weet ik.
Wat moet je daar doen? -Vertellen wat er is gebeurd.
Dan moet je dat wel weten.
Ik heb een tijdbalk gemaakt. Elke minuut, soms zelfs elke seconde.
Elk besluit, elke druk op een knop, elke handeling.
En? Zijn ze schuldig?
Ja. Aan onkunde, het negeren van veiligheidsmaatregelen...
en onvoorstelbare roekeloosheid. Maar de explosie? Ik vraag het me af.
Hoezo niet?
Ik heb de data geanalyseerd. Toptunov vertelde de waarheid.
Ze legden de reactor stil en daarna ontplofte hij.
Ik denk dat dit artikel het antwoord bevat. Maar er zijn twee pagina's weg.
Je hebt dit eerder gezien.
Ik wist niet dat het een explosie kon veroorzaken. Niemand wist het.
Wat wist niemand?
In 1975 scheurde een brandstofkanaal van een RBMK-reactor in Leningrad.
De AZ-5 werd ingedrukt, maar het vermogen daalde niet meteen...
maar steeg eerst even. -Hoe is dat mogelijk?
Dat vroeg een collega van mij zich ook af. Volkov, de auteur van dit artikel.
Een RBMK-reactor op laag vermogen is instabiel.
De reactiviteit kan sterk schommelen.
Normaal gesproken vangen de regelstaven dat op.
Ja. Maar de reactor in Tsjernobyl viel tijdens de test bijna stil.
Ze trokken bijna alle regelstaven omhoog.
Volkov ontdekte dit. Als de boor- regelstaven volledig omhoog zijn...
en worden teruggeplaatst, is het eerste wat in de kern komt geen boor...
maar grafiet.
De staven hebben een grafietpunt, die water en stoom verdringt.
Daardoor daalt de reactiviteit niet, maar stijgt hij juist sterk.
Waarom drukten ze op die knop? -Ze wisten het niet.
Volkov heeft het Kremlin gewaarschuwd. Tien jaar geleden.
Maar de suprematie van onze nucleaire industrie moest onomstreden zijn.
De KGB heeft het als staatsgeheim aangemerkt.
Toen ik de open reactor zag, dacht ik nog steeds niet aan de fout in de AZ-5.
Die zou nooit tot een explosie leiden.
Tenzij de reactor al naar de rand van de afgrond was geduwd.
Dus het is wel hun schuld. -Ja.
Maar niet alleen hun schuld.
Is dat wat je in Wenen gaat zeggen?
Zo naïef kun je niet zijn.
Er zijn in de Sovjet-Unie 16 RBMK-reactors in bedrijf.
Die moeten worden aangepast. We moeten dit naar buiten brengen.
Het Centraal Comité dwingen.
Dus Legasov moet 'n natie vernederen die als de dood is voor gezichtsverlies.
We gooien het op een akkoordje met de KGB. Jij verzwijgt dit...
en in ruil laten ze ons dit verhelpen.
Een akkoordje met de KGB. En ik ben naïef.
Ze gaan achter je familie aan, je vrienden.
Je kunt de wereld toespreken, Valeri. Als ik die kans kreeg...
Maar dat is niet zo.
Ik heb dapperder mensen dan jij gekend. Ze deden niets toen ze de kans kregen.
Als je leven en dat van je geliefden op het spel staat...
betekenen je mooie idealen niets meer. Ze gaan in rook op.
Dan wil je alleen nog maar dat ze je niet doodschieten.
Zegt de naam Vasili Ignatenko je iets?
Een brandweerman. Hij is twee weken na het ongeval gestorven.
Ik hield contact met z'n weduwe. Ze is bevallen van een dochtertje.
De baby heeft vier uur geleefd.
De moeder leeft nog omdat de baby de straling heeft opgenomen.
Haar baby.
We leven in een land waarin kinderen sterven om hun moeders te redden.
Je akkoordje kan me gestolen worden.
En onze levens ook.
Iemand moet de waarheid vertellen.
Proficiat, kameraden.
Jullie zijn de laatsten van 3828 mannen.
Jullie hebben prima werk geleverd. Ik wens jullie een lang leven toe.
Iedereen krijgt een bonus van 800 roebel.
Ik dien de Sovjet-Unie.
Vertaling: Marijke Loonen BTI Studios