Pripjat, 25 april 1986 twaalf uur voor de explosie
Bryukhanov krijgt mogelijk promotie.
Dat probleempje met de veiligheidstest. Als hij met succes wordt uitgevoerd...
lijkt promotie me zeer waarschijnlijk.
Wie weet. Misschien Moskou.
Uiteraard krijg ik de leiding als hij weg is en dan komt mijn baan vrij.
Ik kan Sitnikov voordragen.
Ik heb ook belangstelling.
We nemen het in beraad.
Viktor Petrovitch. De voorbereidingen zijn goed verlopen.
Dyatlov heeft volgens mijn instructies...
de output van reactor 4 teruggebracht naar 1600 megawatt.
We kunnen het vermogen nu terugbrengen...
We moeten wachten.
Ga je vragen of er een probleem is? Is dat soms niet duidelijk?
Ik probeer die test al drie jaar uit te voeren. Drie jaar.
De netwerkbeheerder in Kiev wil dat we nog tien uur in bedrijf blijven.
De netwerkbeheerder? Wat... -Hij heeft dat niet besloten, Dyatlov.
Het is het eind van de maand.
De productiequota. Iedereen draait overuren, er is elektriciteit nodig.
Iemand met macht oefent druk uit. We weten niet wie.
Moeten we hem afblazen of wat?
Dat lijkt me niet. Als we tien uur moeten wachten, doen we dat.
Krijgen we met zo'n laag vermogen geen stabiliteitsproblemen?
Ik vroeg het niet aan jou.
Het is veilig. We houden hem op 1600, ik ga thuis wat slapen...
en kom vanavond terug. Dan gaan we verder.
Ik hou persoonlijk toezicht. Die test wordt uitgevoerd.
Daar blijf ik niet op wachten. Bel maar als het klaar is.
TSJERNOBYL
Moskou maart 1987
Hoe voel je je?
Je bent gisteren bij de dokter geweest. Hoe gaat het?
Weet u dat dan niet?
Uit Wenen. Lees je Duits?
Er staat: 'Eindelijk een Sovjet- wetenschapper die de waarheid vertelt.'
De insinuatie bevalt me niet, maar je hebt een uitstekende indruk gemaakt.
Je bent hier goed in. -Waarin? Liegen?
Staatsmanschap, Legasov. Het Westen is er nu van overtuigd...
dat Tsjernobyl te wijten is aan de operators. In wezen was dat ook zo.
Dat hebben we aan jou te danken. En dit is onze dank.
Held van de Sovjet-Unie. -De allerhoogste onderscheiding.
Zelfs ik ben het niet.
Promotie tot directeur van het Koertsjatov-instituut.
Het is te veel eer.
Zo nederig ben je niet, Valeri Alexeyevich.
En je krijgt dit alles nog niet. Eerst moet je nog getuigen.
Kameraad Charkov. Ik weet wat de staat van me verwacht.
Maar u hebt ons verzekerd dat de reactors zouden worden aangepast.
Maanden geleden. Maar er is nog niets gebeurd.
Eerst het proces.
Als dat erop zit, hebben we onze booswichten, onze held...
en onze waarheid. Daarna gaan we ons bezighouden met de reactors.
Ben je met de trein? -Ja, ik ben met de trein.
Zullen we nu over Wenen praten? Ik kom je niet de les lezen.
Ik weet hoe het werkt, al denkt Shèherbina van niet.
Waarom ben je hier dan wel?
Omdat ik ongelooflijk koppig ben. Precies zoals je hoopte.
Charkov zegt dat ze de reactors na het proces gaan aanpassen.
Geloof je hem?
De staat zal dat nooit vrijwillig doen...
omdat ze dan erkennen dat ze hebben gelogen. We moeten ze dwingen.
Op het proces moet je de waarheid vertellen.
Overtuig de jury. -Dat is een schijnvertoning.
De jury weet al wat het oordeel wordt. -Ik heb het niet over hen.
Het Centraal Comité nodigt wetenschappers uit als waarnemers.
Onze collega's. Van het Koertsjatov, TsNIImash, Minenergo.
Ze luisteren naar alles wat je zegt.
Een jury waarvan alleen wij weten. En als jij getuigt over de explosie...
zal onze jury eindelijk de waarheid horen.
En wat moeten ze dan? -Veranderingen eisen.
Niet alleen voor de RBMK, maar voor de hele industrie.
Ze hebben ons nodig. Als wij...
Weet je wat er met Volkov is gebeurd? De auteur van dat verslag dat je vond?
Hij werd verwijderd van z'n positie in het instituut.
Ontslagen omdat hij te veel wist.
Denk je dat wetenschappers die voor dit proces zijn geselecteerd...
in actie zullen komen omdat ik het waag de staat tegen te spreken?
Waarom zouden ze? -Omdat Valeri Legasov belangrijk is.
Het zou mooi zijn als mijn mening zou volstaan...
maar ik weet hoe het werkt.
Ze zullen me doodschieten, Khomyuk.
Je droeg me op uit te zoeken wat er was gebeurd.
Ik heb tientallen mensen gesproken. Ik heb alles opgeschreven wat ze zeiden.
Hier staat het allemaal in.
Zij leven nog en zij zijn dood.
Ze gaven hun leven voor elkaar. Ze blusten branden, hielpen gewonden.
Ze deden zonder enige aarzeling wat ze moesten doen.
Ik ook.
Ik ook. Ik ben vrijwillig naar een open reactor gegaan.
Ik heb m'n leven al gegeven. Is dat niet genoeg?
Nee. Het spijt me, maar dat is het niet.
de stad Tsjernobyl juli 1987
Het Centraal Comité van de SU en het presidium van de Opperste Sovjet...
eist dat namens het volk recht wordt gesproken...
volgens de doelstelling die is vastgelegd op het 20ste, 21ste en 22ste congres...
en die het Leninistische principe volgt dat het doel is van de Sovjet-Unie.
Wij volgen standvastig het Leninistische pad...
dat de belangen en hoop van de Sovjetbevolking behartigt...
als we het licht van de partij uitdragen.
De zitting is nu geopend. Kameraad rechter Milan Kadnikov zit voor.
Beklaagden: Victor Bryukhanov, Anatoli Dyatlov, Nikolai Fomin.
Zij worden beschuldigd van het overtreden van artikel 220 sectie 2...
wat op 26 april 1986 resulteerde in een kernramp.
Getuigen zijn kameraad Khomyuk...
van het Wit-Russisch Instituut voor Kernenergie...
kameraad Legasov van het Koertsjatov-instituut voor Kernenergie...
en kameraad Boris Shèherbina, vicevoorzitter van de ministerraad...
en hoofd van het Bureau voor Brandstof en Energie.
Alles begon, ironisch genoeg, met een veiligheidstest.
Waarom was zo'n test überhaupt nodig?
Reactor 4 was niet nieuw toen het ongeluk plaatsvond.
Om precies te zijn, werd hij op 20 december 1983 in bedrijf genomen.
En elf dagen later, op de laatste dag van het jaar...
tekende directeur Viktor Bryukhanov dit document...
waarin de voltooiing van de reactor officieel werd bevestigd.
Omdat het werk voor het eind van het jaar was voltooid...
werd kameraad Bryukhanov een Held van de Socialistische Arbeid...
kreeg kameraad Fomin de medaille voor uitmuntende arbeid...
en ontving kameraad Dyatlov de Orde van de Rode Banier.
Maar het werk was niet af.
Dit document was een leugen.
Het mocht pas worden ondertekend...
als alle veiligheidstests met succes waren uitgevoerd.
Toch was er één nog niet gedaan.
Een kernreactor genereert warmte in de kern, hier.
Met behulp van een aantal pompen wordt koelwater door de kern gepompt.
Door de hitte verandert dat in stoom, die een turbine aandrijft...
die elektriciteit opwekt.
Maar wat als een energiecentrale geen energie heeft?
Wat als de stroom in de centrale zou uitvallen...
door een storing, falende apparatuur of een aanval van buitenaf?
Zonder stroom kunnen de pompen geen water door de kern pompen.
Dan raakt de kern oververhit en smelt de brandstof. Ofwel: een kernramp.
De oplossing: drie dieselgeneratoren voor noodgevallen.
Probleem opgelost, dus? Nee. Dat wist Bryukhanov maar al te goed.
De noodgeneratoren produceerden pas na één minuut voldoende vermogen...
om een meltdown te voorkomen. En dan was het al te laat.
Terug naar de veiligheidstest.
De theorie was als volgt: als de stroom uitvalt...
duurt het nog even voor de draaiende turbines stilvallen.
Stel dat je de stroom die nog vrijkomt, gebruikt voor de pompen.
Stel dat de turbine de pompen nog lang genoeg aandrijft...
om de minuut te overbruggen die de noodgeneratoren nodig hadden.
Zijn er vragen?
Ga verder, alstublieft.
Om dit te testen, wordt het vermogen teruggebracht naar 700 megawatt...
om een stroomstoring te simuleren. De turbines worden afgeschakeld...
en men meet of ze nog genoeg stroom genereren voor de pompen.
De theorie is prima...
maar de test heeft te lijden onder de mensen die hem uitvoeren.
Hun eerste poging mislukt.
De tweede poging mislukt. De derde poging mislukt.
Hun vierde poging vindt plaats op 26 april 1986.
Kameraad Khomyuk.
Om alles te begrijpen, moeten we tien uur eerder beginnen.
Op 25 april, de eigenlijke testdatum.
Om twee uur 's middags is het vermogen gehalveerd...
van de gebruikelijke 3200 megawatt naar 1600 megawatt.
Hij is stabiel en klaar om verder te zakken naar 700 megawatt.
Maar voor ze dat kunnen doen, worden ze gebeld.
Kiev wil dat de stroomvoorziening pas na middernacht wordt teruggebracht.
Ze vragen de test tien uur uit te stellen.
Dit is het eerste sleutelmoment. De eerste schakel van de ketting.
Een competent management zou de test hebben afgeblazen.
Deze drie heren lieten hem doorgaan.
Waarom was uitstel gevaarlijk? Er ontstonden twee problemen.
Het ene is wetenschappelijk, het andere is heel menselijk.
Dit zullen we het eerst bespreken.
Om middernacht is er een ploegenwisseling.
Nee. Zoek maar een andere gek.
Toptunov. Wil je een motor kopen?
Dat is maar een ventje. Meer haar op z'n gezicht dan op z'n ballen.
Zit dat op z'n lip?
Leonid Federovych? Akimov wil dat je naar de controlekamer komt.
Is hij er al? -Hij was vroeg. Iets met een test.
Zie je? Hopeloos.
We moeten een afschakeltest doen. Dat is vorig jaar ook geprobeerd.
Overdag lukte niet, dus nu moeten wij het doen.
Wij? Wij weten van...
Wij weten van niets. -Het lukt wel.
Wij moeten hem op 700 houden. De rest doen Stolyarchuk en Kirshenbaum.
Dyatlov heeft de leiding. -Ik moet iets nieuws doen met Dyatlov.
Kalm maar. We doen het samen. Ik lees net de instructies door.
Moeten we dat ook doen of niet?
Met Akimov in 4. Ik heb hier de richtlijnen van de afschakeltest.
We hebben hem vorig jaar gedaan.
In het programma is een aantal stappen doorgestreept. Moet ik...
Maar wat moet ik...
Weet u dat zeker?
Goed. Bedankt.
De doorgestreepte moeten ook. -Waarom zijn ze dan doorgestreept?
We hebben toestemming voor de test. 1600. Mooi.
Mag ik aannemen dat iedereen weet wat hij doet?
Absoluut.
Stolyarchuk? Kirshenbaum?
Ik heb het plan niet... We wisten niet...
Daar heb je het. Of je doet gewoon wat ik zeg.
Dat moet zelfs zo'n stommeling als jij kunnen. Aan de slag.
De turbine afschakelen als de reactor loopt...
Hou je bek en doe je werk.
Toptunov. Breng het vermogen terug naar 700.
Ik ben nog nooit zo laag gegaan. -Kalm maar. Ik kijk mee.
Vermogen terug naar 700.
Denkt u eens aan Joeri Gagarin.
Stelt u zich voor dat hij tot de lancering niets wist van z'n ruimtemissie.
Hij heeft alleen instructies die hij nog nooit heeft gezien...
en die deels zijn doorgestreept.
Dat is precies wat in de controlekamer van reactor 4 gebeurde.
De nachtploeg kende de test niet en wist niet eens dat hij ging gebeuren.
Leonid Toptunov, de man die de reactor die nacht moest stabiliseren...
was amper 25 jaar en deed het werk pas vier maanden.
Dit is het menselijke aspect van het ontstane probleem.
Maar in de reactorkern, in de ruimte tussen de atomen zelf...
vormt zich iets veel gevaarlijkers. Een gif.
Het is 28 minuten na middernacht.
Kameraad Legasov.
Ik ben blij collega's uit het Koertsjatov- instituut en Minenergo te zien.
Maar je hoeft geen kernfysicus te zijn om Tsjernobyl te begrijpen.
Dit is het enige wat je moet weten. In een kernreactor gebeuren twee dingen:
De reactiviteit die elektriciteit opwekt, gaat óf omhoog óf omlaag.
Meer niet.
Het enige dat de operators doen, is de balans bewaken.
Uraniumbrandstof.
Als uraniumatomen splijten en botsen, stijgt de reactiviteit.
Als je niet ingrijpt, blijft de reactiviteit stijgen. Dus...
Boorregelstaven. Zij verminderen de reactiviteit als de remmen in een auto.
Maar er is nog een derde factor. Water.
Koelwater onttrekt hitte aan het systeem. Het vormt stoom...
ook wel dampbel genoemd.
In een RBMK-reactor zoals die in Tsjernobyl...
zien we een zogenaamde positieve dampbelcoëfficiënt.
Wat wil dat zeggen? Hoe meer stoom, hoe hoger de reactiviteit.
Dat betekent meer hitte, meer stoom, enzovoort.
We hebben dus een vicieuze cirkel. Althans, die zouden we hebben...
Die zouden we hebben, als we dit niet hadden.
De negatieve temperatuurcoëfficiënt.
Als kernbrandstof heter wordt, wordt hij minder reactief.
Dus: de brandstof doet de reactiviteit toenemen.
Door regelstaven en water daalt hij.
Door stoom stijgt hij, door de hogere temperatuur daalt hij.
Deze onzichtbare dans voorziet hele steden van stroom...
zonder rook of vuur. Het is mooi...
onder normale omstandigheden.
Als een uraniumkern splijt, ontstaat een nieuw element: xenon.
Xenon vermindert de reactiviteit.
Dit is het gif waar kameraad Khomyuk het over had.
Een kern op vol vermogen brandt het xenon weg voor dat problemen geeft.
Maar vanwege het uitstel draaide reactor 4 al tien uur op half vermogen.
Het xenon was niet weggebrand.
Het bouwde zich op en vergiftigde de kern.
We raken uit balans.
Om 28 minuten na middernacht is de reactor klaar voor een stillegging.
Toch zal hij binnen een uur ontploffen.
Ik begrijp heel goed dat u niet snapt hoe een stilgelegde reactor kan ontploffen.
U werkt dan ook niet in de controlekamer van een kerncentrale.
Helaas is gebleken dat de mensen die daar wel werkten, het ook niet snapten.
Rustig. Breng het terug.
Heel goed. -We hadden al klaar moeten zijn.
We volgen het protocol. -Je staat te dralen.
Ik ken er wel tien die sneller zijn. -Ga door. Het gaat prima.
Kirshenbaum. Haal me als die oude wijven klaar zijn.
Ja, kameraad Dyatlov.
Oké. Heel rustig. We zakken langzaam naar 700.
Ho. Kalm. -Bijna alle staven zijn opgetrokken.
Wat is dit? -Ik doe helemaal niets.
We deden alles goed. Mogelijk is hij vergiftigd.
Dan deed je het dus niet goed. Je verstikt m'n reactor.
Breng het omhoog. -Ik kan de LAC uitzetten.
Dan krijgen we misschien meer grip. -Doe het.
Schakel van lokale controle naar algemene controle. Leonid.
LAC uit, algemene controle aan.
Wat heb je gedaan? -Wat u zei. Ik schakelde...
Kijk dan. -Ik begrijp het niet.
Verdomde amateurs. De reactor valt stil. Hoe kom jij aan deze baan?
Dus jij doet alles goed, incompetente zak?
Mijn excuses voor dit onbevredigende resultaat.
Wat doe je? -We moeten hem helemaal stilleggen.
Bij een xenonvergiftiging moeten we 24 uur wachten.
We gaan door. Verhoog naar 700.
Dat kan niet. De regels... -Niks regels.
We zakten van 80%... -Nee, van 50%.
In de regels staat geen '50'. Er is geen regel.
Het spijt me. Wat u zegt, kan niet. -Verhoog het vermogen.
Nee. Dat doe ik niet. Het is niet veilig.
Veiligheid voorop. Altijd. Dat zeg ik al 25 jaar.
Zo lang doe ik dit al. 25 jaar. Is dat langer dan jij, Akimov?
Ja. -Is het veel langer?
En jij bent amper van je moeders tiet af.
Ik zeg dat het kan. Als je het niet met me eens bent, hoef je hier niet te werken.
En ook niet in Koersk, Ignalina, Leningrad, Novovoronezh.
Ik zorg dat je nergens meer aan de bak komt.
Ik denk dat je wel weet dat ik dat meen.
Verhoog het vermogen.
Wilt u die opdracht noteren? -Verhoog het vermogen.
Samen, dan.
Ik was er niet eens.
Ik was er niet toen ze het vermogen verhoogden.
Waar was u dan? -Kameraad Legasov.
U bent getuige, geen aanklager. Ik stel hier de vragen.
U was niet in de kamer. Waar was u dan wel?
Het toilet.
Kameraad Khomyuk heeft alle operators gesproken. Iedereen zei hetzelfde.
'Ik wist dat Dyatlovs bevel fout was, maar hij dreigde me te ontslaan.'
Leonid Toptunov.
Eén dag voor z'n dood. Nee, kameraad Dyatlov. U was erbij.
U droeg op het vermogen te verhogen. Dat is een feit.
Ik verdaag de zitting 30 minuten.
Weet je iets van deze plaats? Tsjernobyl?
Niet echt, nee. -Er woonden vooral Joden en Polen.
De Joden werden gedood bij de pogroms en Stalin joeg de Polen weg.
En later doodden de nazi's iedereen die nog over was.
Maar na de oorlog kwamen hier toch weer mensen wonen.
De bodem was doordrenkt met bloed, maar dat kon ze niet schelen.
Dode Joden, dode Polen. Maar zij niet.
Niemand denkt dat het hem ook kan overkomen.
Maar hier zitten we dan.
Hoelang nog? -Misschien een jaar.
Ze noemen het een langdurende ziekte. Zo lang vind ik dat niet.
Je had het gezegd. En ik geloofde je ook.
Maar na verloop van tijd dacht ik dat het mij niet zou overkomen.
Ik heb m'n tijd verspild. En allemaal voor niets.
Voor niets?
Weet je nog dat ik je belde? Hoe weinig zorgen ik me maakte?
Ik geloof het Kremlin niet snel...
maar toen ze me de leiding over de opruimwerkzaamheden gaven...
en zeiden dat het niet veel voorstelde, geloofde ik dat.
Weet je waarom? -Omdat jij de leiding kreeg.
Ik ben een onbelangrijke man, Valeri. Dat ben ik altijd geweest.
Ik hoopte dat ik er eens toe zou doen, maar nee.
Ik stond alleen naast mensen die dat wel deden.
Er zijn meer wetenschappers zoals ik. Zij hadden dit ook gekund.
Maar jij... Alles waar we om vroegen, alles wat we nodig hadden...
Mensen, materiaal. Maanwagens.
Wie anders had dat kunnen doen?
Ze hoorden mij aan, maar naar jou luisterden ze.
Van alle ministers en onderministers in dat korps van onderdanige dwazen...
stuurden ze per abuis precies de juiste man.
In godsnaam, Boris. Jij bent degene die het verschil maakte.
Zo mooi.
Kameraad Legasov.
Het is 38 minuten na middernacht. De reactor valt bijna stil...
en de operators van reactor 4 zijn een rampzalig pad ingeslagen.
Er is geen weg terug. Ze weten het nog niet, maar de teerling is geworpen.
Op 30 megawatt wordt nog altijd xenon geproduceerd, maar er brandt niets weg.
De reactor wordt vergiftigd.
Tot overmaat van ramp is hij niet heet genoeg om genoeg stoom te genereren.
Het vermogen kan alleen veilig worden verhoogd als dat geleidelijk gaat...
in de loop van 24 uur. Maar Dyatlov wil dat het nu gebeurt.
Akimov en Toptunov kunnen maar één ding doen.
Ze trekken regelstaven omhoog. Tientallen tegelijk.
Sommige half, andere driekwart. Het vermogen blijft laag.
Dus trekken ze ze helemaal omhoog. Reactor 4 bevatte 211 regelstaven.
Akimov en Toptunov trokken er 205 volledig omhoog.
Zoals gezegd, zijn de regelstaven de remmen van deze auto.
Van de 211 staven zitten er nog maar zes in de reactor.
En de brandstof is afgekoeld.
De negatieve temperatuurcoëfficiënt remt de reactiviteit niet langer af.
Toch is de xenonvergiftiging zo sterk...
dat ze niet verder komen dan een verhoging tot 200 megawatt.
De regelstaven zijn omhoog, het noodsysteem is uitgeschakeld.
Het enige wat de reactor nog beteugelt, is water en xenon.
Het is één uur 's nachts. De test gaat bijna beginnen.
Sorry. Hoger gaat hij niet.
200 megawatt. Bijna alles is omhoog.
Dan moet het maar. -Maar voor de test is 700 nodig.
Stolyarchuk. Zet pomp 4 aan. -Nee. Wacht.
Er is te weinig stoom. De turbine draait te langzaam voor de test.
En als we meer water... -Er is genoeg, zei ik. Ik weet wat ik doe.
Pomp 4 is aangesloten. We moeten Khodemchuk inseinen.
Niet nodig. Kirshenbaum.
Te lage druk in de afscheiders. Vijf atmosfeer.
Oké. Corrigeer het zo goed mogelijk.
We moeten stoppen. -Zet dat rotding uit.
Je hebt 15 minuten.
15 minuten. Al hadden ze 15 dagen gehad.
Het probleem was onoplosbaar. Het vermogen te laag, het water te hoog.
De test was al mislukt. Hij was onbruikbaar.
Maar Dyatlov moest en zou rapporteren dat de test was voltooid.
1 uur 22 's ochtends. Er resten minder dan twee minuten.
Yuvchenko, werktuigbouwkundig ingenieur, zit in z'n kantoor.
Perevozchenko, voorman, bevindt zich in de hal...
hoog boven het 1000 ton zware stalen deksel van het reactorvat.
Degtyarenko en Khodemchuk, circulatie- operators, zijn in de pompruimte.
Geen van hen is ingelicht over de test. Ze weten niet wat er staat te gebeuren.
Om 1 uur 22 en 30 seconden krijgt Toptunov een melding...
van het SKALA-computersysteem van de reactor.
Wegens onvoldoende regelstaven, wordt stillegging aanbevolen.
Natuurlijk. Hij weet niet dat dit een test is.
Goed, kameraden. Over een paar minuten zit het erop.
Toe maar, Kirshenbaum.
We hebben alles goed gedaan.
Oscillograaf aan.
Kleppen turbine 8 worden gesloten. Rotorsnelheid neemt af.
1 uur 23 en 4 seconden.
De reactor komt steeds verder op scherp te staan.
Als hij aan de rand van de afgrond staat, begint de test.
Het afsluiten van de pompen is het laatste zetje.
De pompen pompen geen water meer door de reactor.
Zonder koelwater of regelstaven om het uranium te beteugelen...
slaat de balans meteen door. Binnen een seconde stijgt de reactiviteit.
In de kern verandert het laatste water in stoom en ontstaat een dampbel.
Er is geen water om hem te vervangen.
Stoom leidt tot meer reactiviteit, meer hitte...
meer stoom en meer reactiviteit.
Het resterende xenon vervalt, het vermogen neemt toe.
Ze kunnen niets meer doen.
1 uur 23 en 35 seconden.
Het vermogen piekt. Sasha.
Wat heb je gedaan?
1 uur 23 en 40 seconden.
In elke kerncentrale ter wereld bevindt zich een knop met maar één doel:
Het onmiddellijk stilleggen van de reactie.
In Sovjetreactors heet die knop de AZ-5.
Als je die indrukt, worden alle regelstaven teruggeplaatst...
en wordt de reactie onderbroken.
Maar...
Waar wacht je op, Legasov? Kom maar op met je leugens.
Laatste waarschuwing. -Nou en?
In godsnaam. -Legasov heeft het al gezegd.
Het was onvermijdelijk. Hij weet iets.
Kameraad Dyatlov. -En zij ook.
Je bent een leugenaar, Valeri Alexeyevich.
Dit was wel genoeg voor vandaag.
De verdachten blijven in hechtenis. Het hof zal...
Ik ben nog niet klaar. Ik wil nog meer zeggen.
Dat is niet nodig. Deze verklaring volstaat.
Edelachtbare? -De zitting wordt geschorst.
Hij wordt morgen hervat... -Laat hem uitpraten.
Kameraad Shèherbina?
Laat hem uitpraten.
Dyatlov heeft alle regels met voeten getreden.
Hij duwde de reactor naar de rand van de afgrond.
Hij dacht terug te kunnen vallen op de AZ-5, de knop die alles stil kon leggen.
Maar in de omstandigheden die hij had geschapen, was dat niet zo.
Het noodsysteem bevatte een fatale fout.
Om 1 uur 23 en 40 seconden activeert Akimov de AZ-5.
De regelstaven zakken terug in de reactor.
Ze zijn van boor, dat de reactiviteit vertraagt. Maar de punten niet.
De punten zijn van grafiet, dat de reactiviteit versnelt.
Waarom?
Om dezelfde reden als waarom onze reactors geen omhulsel hebben...
zoals die in het Westen. En waarom onze brandstof niet goed is verrijkt.
Waarom we de enige natie zijn die watergekoelde grafietreactors bouwt...
met een positieve dampbelcoëfficiënt.
Het is goedkoper.
Het eerste wat in de kern komt, is de grafieten punt...
en zodra dat gebeurt, schiet de reactiviteit omhoog.
Elke resterende molecuul vloeibaar water verandert op slag in stoom.
Door de uitzetting scheurt een aantal kanalen.
De regelstaven in die kanalen zakken niet verder.
Het grafiet blijft waar het is en blijft de reactie eindeloos versnellen.
Tsjernobyls reactor 4 is een kernbom geworden.
1 uur 23 en 42 seconden.
Perevozchenko kijkt neer op de reactor en ziet het onmogelijke.
De 350 kilo zware deksels van de regel- en splijtstofstaven springen op en neer.
Hij rent naar de controlekamer, maar hij kan niets meer doen.
1 uur 23 en 44 seconden.
De stoom vernielt nog meer brandstofkanalen.
Hoe hoog het vermogen oploopt, is niet bekend. De laatste meting wel.
Het normale vermogen van reactor 4 is 3200 megawatt.
Nu is het ruim 33.000.
De druk in de kern is niet meer te beteugelen.
Eindelijk zijn we op 1 uur 23 en 45 seconden beland. De explosie.
Zodra het deksel weg is, stroomt er zuurstof naar binnen.
Die verbindt zich met waterstof en oververhit grafiet.
De ramp is nu compleet.
Kameraad Dyatlov.
Niemand in die kamer wist dat de noodknop een ontsteker kon worden.
Ze wisten het niet...
omdat het werd verzwegen.
Uw getuigenis is in tegenspraak met uw verklaring in Wenen.
M'n verklaring in Wenen was een leugen.
Ik heb tegen de wereld gelogen.
Ik ben niet de enige die dingen verzweeg. Er zijn er veel...
die deden wat ze werd gezegd. Door de KGB, het Centraal Comité.
Maar 16 andere kernreactors in de Sovjet-Unie hebben hetzelfde mankement.
Drie daarvan staan nog geen 20 kilometer verderop, in Tsjernobyl.
Professor Legasov. Als u de staat verantwoordelijk wilt stellen...
begeeft u zich op gevaarlijk terrein.
Ik bevind me al op gevaarlijk terrein. Wij allemaal.
Door al onze geheimen en leugens. Die typeren ons bijna.
Als de waarheid ons niet bevalt, liegen we tot we haar bijna vergeten.
Maar ze is er nog wel.
Met elke leugen vergroten we onze schuld bij de waarheid.
Vroeg of laat moeten we die aflossen.
Dat is hoe een RMBK-reactorkern kan ontploffen.
Leugens.
Valeri Alexeyevich Legasov.
Zoon van Alexey Legasov...
hoofd Ideologische Naleving van het Centraal Comité.
Wist je dat van je vader?
Als student had je een hoge functie in de Komsomol...
de communistische jeugdorganisatie. Toch?
Dat weet u al. -Geef antwoord.
In het Koertsjatov was je secretaris van de Communistische Partij.
Je hield de promotie van Joodse wetenschappers tegen.
Om in het gevlei te komen bij mensen in het Kremlin.
Je bent een van ons, Legasov.
Ik kan met je doen wat ik wil.
Maar ik wil vooral dat je weet dat ik het weet.
Je bent niet dapper. Je bent geen held.
Je bent een stervende man die z'n plaats vergat.
Dat weet ik. En ik weet wat ik heb gedaan.
In 'n rechtvaardige wereld zou ik boeten voor de leugens. Niet voor de waarheid.
Wetenschappers. En jullie idiote obsessie met redenen.
Als de kogel je schedel doorboort, wat maakt de reden dan nog uit?
Er wordt niemand neergeschoten, Legasov.
De hele wereld heeft je in Wenen gezien. We kunnen je niet doden.
En waarvoor? Je getuigenis wordt niet door de staat geaccepteerd.
Hij zal niet in het nieuws komen. Het is nooit gebeurd.
Je blijft leven, hoelang dat ook moge zijn.
Maar niet als wetenschapper. Dat niet meer.
Je behoudt je titel en je kantoor...
maar zonder taken, autoriteit of vrienden.
Niemand zal met je praten, niemand zal naar je luisteren.
Minder begaafde mensen zullen erkenning krijgen voor jouw werk.
Jouw nalatenschap is nu van hen.
Je zult nog lang genoeg leven om dat mee te maken.
Wat wist Shèherbina hiervan?
Niets. Hij wist niet wat ik ging zeggen.
En Khomyuk? -Niets. Zij wist het ook niet.
Na wat je vandaag hebt gedaan...
zou het wel apart zijn als je dit moment koos om te liegen.
Ik neem aan dat iemand met uw ervaring een leugen kan herkennen.
Je mag geen enkel contact meer met ze hebben.
Je mag nooit meer met wie dan ook over Tsjernobyl communiceren.
Je zult zo onbeduidend zijn dat wanneer je sterft...
de wereld amper zal weten dat je überhaupt hebt geleefd.
En als ik weiger?
Waarom inzitten over iets wat toch niet gebeurt?
Waarom inzitten over iets wat toch niet gebeurt.
Perfect. Dat moeten ze op ons geld zetten.
Elke wetenschapper is naïef.
We zijn zo gefocust op de waarheid...
dat we niet zien hoe weinig mensen daarop zitten te wachten.
Maar ze is er altijd...
of we haar nu zien of niet. Of we dat nu willen of niet.
De waarheid maalt niet om wat we willen.
Ze maalt niet om regeringen, ideologieën of religie.
Ze kan zo lang wachten als nodig is.
Dit is wat Tsjernobyl me heeft gebracht.
Vroeger vreesde ik de prijs van de waarheid. Maar nu vraag ik me af:
Wat is de prijs van de leugens?
Valeri Legasov pleegde op 26 april 1988 op 51-jarige leeftijd zelfmoord...
precies twee jaar na de explosie in Tsjernobyl.
Zijn memoires circuleerden in de wetenschappelijke wereld van de SU.
Zijn zelfmoord maakte het onmogelijk om ze te negeren.
Na zijn dood werden de ontwerpfouten in de RBMK-reactors eindelijk erkend.
De reactors werden aangepast om een herhaling van Tsjernobyl te voorkomen.
Legasov werd in Tsjernobyl bijgestaan door tientallen wetenschappers...
die zich onvermoeibaar inzetten.
Sommigen spraken de officiële verklaring tegen...
en werden gearresteerd en gevangengezet.
Het fictieve personage Ulana Khomyuk vertegenwoordigt hen allen...
en is een eerbetoon aan hun toewijding aan de waarheid en de mensheid.
Boris Shèherbina overleed op 22 augustus 1990...
vier jaar en vier maanden nadat hij naar Tsjernobyl werd gestuurd.
Victor Bryukhanov, Anatoly Dyatlov en Nikolai Fomin...
werden voor hun aandeel in de ramp veroordeeld tot tien jaar dwangarbeid.
Fomin ging na zijn vrijlating aan het werk...
in een kerncentrale in Kalinin in Rusland.
Anatoly Dyatlov stierf in 1995 aan de gevolgen van stralingsziekte.
Hij was 64.
Valery Khodemchuks lichaam is nooit gevonden.
Hij ligt voor altijd begraven onder reactor 4.
De uitrusting van de brandweer ligt nog altijd in het ziekenhuis in Pripjat.
Hij is tot op de dag van vandaag gevaarlijk radioactief.
Na de dood van haar man en dochter...
kreeg Lyudmilla Ignatenko een aantal beroertes.
De artsen zeiden dat ze geen kinderen meer kon krijgen.
Ze hadden het mis.
Ze woont met haar zoon in Kiev.
Naar verluidt heeft geen van de toeschouwers op de brug het overleefd.
Hij staat bekend als de Brug des Doods.
400 mijnwerkers werkten een maand lang dag en nacht...
om een meltdown te voorkomen.
Geschat wordt dat zeker 100 van hen voor hun 40ste zijn overleden.
Volgens veel berichten zijn de duikers die de condensatiebassins in gingen...
aan de gevolgen daarvan overleden.
In werkelijkheid hebben ze het alle drie overleefd.
Twee van hen leven nog steeds.
Ruim 600.000 mensen werden tewerkgesteld in de uitsluitingszone.
Er zijn veel meldingen van ziekte- en sterfgevallen door straling...
maar er zijn geen officiële cijfers.
De besmette regio in Oekraïne en Wit-Rusland of 'uitsluitingszone'...
besloeg uiteindelijk een gebied van 2600 vierkante kilometer.
Zo'n 300.000 mensen moesten hun huis verlaten.
Tijdelijk, zo werd hun gezegd.
Het is nog steeds verboden om terug te keren.
Michail Gorbatsjov bleef president tot de Sovjet-Unie in 1991 uiteenviel.
In 2006 schreef hij: De nucleaire meltdown in Tsjernobyl...
was mogelijk de ware oorzaak van de ineenstorting van de Sovjet-Unie.
In 2017 werd de New Safe Confinement voltooid.
Hij kostte bijna twee miljard dollar.
Hij moet 100 jaar meegaan.
Het aantal kankerpatiënten in Wit-Rusland en Oekraïne...
nam na de explosie sterk toe. De stijging was het grootst bij kinderen.
We zullen nooit weten hoeveel levens Tsjernobyl heeft geëist.
Schattingen lopen uiteen van 4000 tot 93.000 slachtoffers.
Het officiële cijfer van de Sovjet-Unie is sinds 1987 niet veranderd:
31.
Ter nagedachtenis aan allen die hebben geleden en offers hebben gebracht.
Vertaling: Marijke Loonen BTI Studios