Al bijna 50 jaar fascineert Paul Verhoeven het publiek...
met films waarin seks en geweld een grote rol spelen.
Al sinds de eerste films die hij in Nederland maakte...
zoals Turks Fruit, Soldaat van Oranje en Spetters,
en later Hollywoodproducties als RoboCop,
Total Recall, Basic Instinct en Starship Troopers...
wordt Paul Verhoeven gezien als een van de meest
spraakmakende regisseurs van grote publieksfilms.
Een schepper van immorele werelden, personages die gedreven worden door lust...
en expliciete beelden vol seks en geweld.
Er is niet een Verhoevenfilm die onbesproken blijft.
Time Magazine noemde hem eens de 'sultan of shock'.
Als mens is hij totaal anders dan de mens die films maakt vol geweld en seks.
Ik vind dat ik op dit moment
veel interessantere films kan maken in Nederland...
in Europa moet ik zeggen...
dan ik de laatste jaren in Amerika kon doen.
En natuurlijk wil ik nu, ik ben 77...
andere dingen dan toen ik in Amerika aankwam.
Het is niet zo dat ik het doe als het niet waar is.
Ik denk: Het is ook waar.
Het feit dat niemand het doet, wil niet zeggen dat ik het niet doe.
Waarom niet?
Dat is dan het plezier. Dat ik denk: Ik doe het toch.
Het direct-zijn wat Nederlanders hebben...
Ze kunnen erg direct overkomen.
Amerikanen hebben daar soms moeite mee.
Maar dat vond hij ook wel grappig.
Hij vond het wel fijn om juist...
O, deze plek doet pijn? Om er dan in te prikken. Hahaha.
Daarom mag ik hem ook zo graag.
Omdat het toch gewoon een recalcitrant jongetje blijft soms.
Die het leuk vindt om wat te porren.
Dat deed hij al op het schoolplein.
Dat hij de bal van kinderen afpakte en over het hek gooide. Zo.
Paul Verhoeven is in Amsterdam geboren op 18 juli 1938...
en brengt zijn jeugd door in Den Haag.
De Duitse bezetting en de bombardementen laten een diepe indruk bij hem achter.
Ik wist niet beter. Het leek dat dat de realiteit was.
Dat er vliegtuigen in de lucht waren, schijnwerpers, schieten.
Neerstortende vliegtuigen, en dat je de volgende dag
met vader de brokstukken kon bekijken.
Bij Wassenaar, waar de Duitsers stukjes van de piloot aan het oprapen waren.
Dat heb ik allemaal gezien, maar je dacht: Oke, zo is het.
De wereld is zo. Dat is normaal.
Hij beleefde dat toen als kind als heel spannend.
Maar dat geeft toch iets traumatisch in zo'n jeugd.
Dat zie je terug; al die mensen zijn vrij luid.
Paul is in zijn beelden ook luid.
Ik heb het idee dat dat te maken heeft met die oorlogsjaren.
EXPLOSIES
Hij zegt zelf dat zijn meest traumatische ervaring in de oorlog is...
dat hij als jongetje van 6 op een muur speelde...
en er kwamen NSB'ers aan met Duitse soldaten, en die zeiden:
Ga maar met je neus tegen de muur staan, want we gaan je doodschieten.
Al die soldaten moesten erg lachen...
en toen is hij naar huis gerend, en had hij in zijn broek geplast van angst.
Ik vind dat dat iets vreselijks is.
Dat je bij het verleden niet meer kunt komen.
Dat je niet de mogelijkheid hebt om even in jezelf te denken...
dat je even jezelf bent als toen.
En hoe je naar de wereld keek, en hoe de wereld eruit zag.
Waar elk madeliefje en elk kevertje van een grote schoonheid en bijzonderheid waren.
Waar je later denkt: Nou ja, een vlinder.
Hij was enig kind en heeft een heel gelukkige jeugd gehad.
Ik denk wel dat zijn vader hem te vroeg uitgedaagd heeft.
Hij vertelde dat hij met rekenen zo goed was...
dat zijn vader, die hoofd van de school was...
hem in een hogere klas riep, en hij voor het bord de som moest oplossen.
Op de lagere school was ik best goed, hoewel er altijd drie meisjes beter waren.
Maar daar keek mijn vader niet naar. Die dacht: het genie zit daar.
Dat was toen ik in het gymnasium kwam absoluut nul.
Daar zaten allemaal mensen die minstens even goed waren.
En velen, en weer allen meisjes, allemaal beter, he.
Elk jaar na twee maanden had ik weer een 4 en 5 voor Grieks en Latijn...
en dan zei mijn vader: Dan moet je bijles.
En ik huilen. 'Ik wil naar de HBS, ik wil niet meer!'
Ik vond het vreselijk.
Onder toeziend oog van zijn vader groeit de jonge Paul op...
als een kind waarvan veel wordt verwacht,
maar dat ook laat zien dat hij over capaciteiten beschikt.
Zijn veeleisende vader maakt een perfectionist van hem
die streeft naar voortreffelijkheid.
Ik heb hem meegemaakt toen hij nog onvriendelijk was
op de set met een geluidsmeisje.
Zij zei: Dit kan niet met het geluid.
Als hij ergens niet tegen kan, is het als mensen zeggen: Dit kan niet.
En toen kon hij nog heel lelijk zijn. 'Het kan wel, kom hier!'
'Het kan wel!'
En het kon.
Maar waarom ik bevriend met hem ben,
is dat hij dan aan het eind van de dag haar roept...
armen om haar heen, en zegt: Het spijt me.
Ik heb me verkeerd gedragen, maar je moet nooit zeggen dat iets niet kan.
Stripverhalen vormen de eerste visuele voedingsbodem voor Paul...
en openen de deur naar de wereld van fantasie en fictie,
waar hij zich stiekem aan overgeeft.
Die strips, en dan met name Dick Bos,
zouden later dienen als inspiratie voor zijn films.
Als je naar die scene in Basic instinct kijkt...
het is niet zo dat toen ik die scene draaide,
dat ik dacht aan het boekje van Dick Bos, absoluut niet.
Ik dacht: Dat draai ik natuurlijk zo.
Jaren later is het pas doorgedrongen dat dat echt plaatjes van Dick Bos waren.
Voor hij in Leiden wiskunde gaat studeren...
stuurt zijn vader hem een jaar naar Frankrijk om Frans te leren.
Hij gaat daar geregeld naar een filmclub...
waar hij de cinema van Clouzot, Resnais,
Ingmar Bergman en Francois Truffaut ontdekt.
Toen dat jaar in Frankrijk heb ik geleerd dat er iets bestaat als filmkunst.
Dus ik ben toen naar de ITEC gegaan, de Franse filmschool...
maar daar was geen plaats meer, ik was veel te laat.
Dat ging niet door, en toen heb ik zeven jaar gewacht voor ik er verder mee ging.
Heb ik zeven jaar wiskunde gestudeerd.
Ook niet zo ontzettend nuttig voor de rest van je carriere.
Als student verliest Paul Verhoeven de cinema niet uit het oog.
Met studievrienden begint hij zijn eerste korte films te maken...
waarin hij al snel blijk geeft van een scherp gevoel voor visuele kracht.
Terwijl hij zijn eerste korte films maakt...
leert Paul Verhoeven zijn toekomstige vrouw Martine kennen.
Martine zat in de klas die meedeed bij de film.
Zo heeft hij haar leren kennen.
Ze leek een beetje op Juliette Greco.
Een sterke vrouw, en zijn 'guiding philosopher'.
Als hij 26 is, en al een prijs heeft gewonnen met zijn korte film Feest..
lukt het Paul Verhoeven om zich te laten indelen bij de filmdienst van de marine.
Daar krijgt hij de kans om zijn eerste film met een behoorlijk budget te maken.
?
Het was gebaseerd op Dr. No.
Die had ik bestudeerd, hoe dat met de montage gaat.
Hoe snel, en met actiescenes enzovoort.
Dus het is eigenlijk een continue... pawawa, bang, bang!
EXPLOSIE
Met deze film laat Paul Verhoeven al vroeg zijn vakmanschap...
en aangeboren gevoel voor montage zien...
die later nog duidelijker aan het licht zullen komen.
Zijn ambitie om cineast te worden, wordt gedwarsboomd...
door de onbedoelde zwangerschap van Martine, kort voor hun huwelijk.
Abortus bestond niet, alleen in de steegjes in Amsterdam...
maar het mocht niet, dus was er niet zoveel keus als het kind te houden.
Ik kreeg het daardoor zo benauwd,
omdat ik dacht dat het dan afgelopen was met filmen.
Dat dat veel te ingewikkeld was, met geld en alles.
Toen kwam ik in arren moede en despair terecht bij de Pinkstergemeente.
Daar ben ik een paar weken bij geweest en zo.
Want die zouden het dan wel oplossen, of althans Jezus zou het oplossen.
Overmand door twijfel, raakt Paul in een existentiele crisis.
Hij gaat bij de Pinkstergemeente en belandt in een spiraal van mystiek.
Toen zei hij: Jezus, wij danken u dat u nu bij ons bent.
En ik dacht ook: Ja, die is er. Of, hij is er niet, maar ik voel hem.
Dat voelde je echt hier. Net of je hart in brand stond eigenlijk.
Dat heb ik ook dagenlang mee gevoeld.
Maar daar was natuurlijk een zenuwknoop geraakt, nietwaar.
Het plexus solaris zit hier, een zenuwcentrum.
Als dat onder hoge spanning wordt gezet door dit...
dan denk je dat er iets gebeurt hier, en dat dat dan zo voelt.
En dat het brein in staat is
om dat allemaal dan in hemels perspectief te plaatsen.
Die enorme emotie die er toen was...
ik geloof dat die in een interesse voor Jezus is omgevormd eigenlijk.
Na de abortus bij Martine weet Paul zijn mystieke crisis te overwinnen.
Maar hij blijft belangstelling houden voor de historische figuur Jezus...
en neemt 20 jaar lang deel aan een seminarie voor theologische studie,
hoewel hij principieel ongelovig is.
Nu drink ik er niet meer van voor het echt gebeurd is.
Dus ik zet het opzij. Dat betekent waarschijnlijk een paar dagen,
want hij dronk als een gek natuurlijk. GELACH
Dat is algemeen bekend, en werd hem ook verweten, nietwaar.
Dat hij zat te zuipen en te vreten.
Ik bedoel, ik citeer het evangelie hier. GELACH
Ik zie Jezus altijd als een mens.
Ik denk: Ze zeggen dit, maar dat kan niet. Wat is er nou echt gebeurd?
Ik bedoel, wanneer is dat gebeurd, en was dat eerst...
Ze zeggen hier, maar het ligt voor de hand dat het toen gebeurd is.
Maar een soort theologische, wetenschappelijke interesse eigenlijk.
Het beeld van Jezus verschijnt in meerdere van zijn films.
Hij schrijft een boek waarin hij op realistische wijze...
en zo plausibel mogelijk probeert
de gebeurtenissen in de evangelien te interpreteren.
Met zijn film Het Korps Mariniers trekt hij de aandacht...
van de producenten van de televisieserie Floris, en ze vertrouwen hem de regie toe.
Het familieprogramma krijgt in Nederland de status van een cultserie.
De twaalf afleveringen zijn het begin
van een langdurige samenwerking met Gerard Soeteman...
de scenarioschrijver van alle Nederlandse films van Verhoeven.
Floris is ook de eerste samenwerking met de acteur
die zijn alter ego zal worden: Rutger Hauer.
Dus nu nog even recapituleren.
Jij begint te zeggen: Wil je nog iets hebben?
En dan zeg je: Kom, we gaan.
Ik kon in Rutger alles projecteren
wat ik zelfs maar dacht en misschien nooit zou doen.
Je had het gevoel, niet dat hij dat zou doen in zijn gewone leven...
absoluut niet, maar ik had het gevoel dat hij dat zou kunnen doen.
En dat kon hij dan ook, nietwaar, want ik had dat vertrouwen.
De film Turks Fruit uit 1973 dompelt de kijker onder in een Amsterdam...
dat midden in de seksuele revolutie verkeert.
Paul Verhoeven toont een liefdesrelatie zonder remmingen.
Een luchtig en tegelijkertijd tragisch verhaal,
waarin leven en dood elkaar kruisen.
DRUK GETOETER
Idioot! We zijn getrouwd, joh!
We wisten niet toen we het af hadden of de mensen het zouden accepteren.
En of ze met die tragische liefdesgeschiedenis mee zouden gaan
ondanks het feit dat er dingen te zien waren
die ze nog nooit in de bioscoop hadden gezien.
Vond je het fijn?
Ik heb God gemist tussen ons.
Ik naai beter dan God.
Oh!
Ik vertelde het verhaal een beetje aan mijn vader, een stuk ervan.
Ik lachen, van dan zegt hij: Ik neuk beter dan God.
Dat zei ik, als verhaaltje.
En toen zei hij: Dat moet eruit. Ik zei: Waarom?
'Dat is blasfemie'.
Later zei hij: Als je dat er niet uithaalt, ga ik je film niet bekijken.
Heeft hij ook nooit gedaan.
Mijn moeder is stiekem met mijn tante gaan kijken.
Turks Fruit beschrijft op 'n ongekend rauwe manier...
de ontwikkeling van een heftige liefde.
De film gooit alle schaamte overboord en beschrijft op bijna klinische wijze...
de gevoelens van de personages, inclusief hun meest primaire en diepe driften.
Hee, geef mij er ook eens een paar.
Gadverdamme, vuile smeerlap, viezerik!
Laat me eruit! Laat me eruit!
Laat me eruit!
Help nou!
Haal me eruit, help nou!
Uit, uit, uit!
Daar gaat de mensen met een elliptische boog omheen...
iedereen in filmmaken, maar ook vaak in literatuur.
Dat doen ze dus niet, ook al is het de waarheid, en gaat het zo...
en ga je boven op elkaar liggen en schuif je dat erin enzovoorts...
dat gebeurt allemaal, 'maar ja dat...'
Dan denk ik: Maar het is wel de waarheid.
De film wordt een enorm succes in Nederland...
en wordt in 1974 genomineerd voor een Oscar in de categorie Beste Buitenlandse Film.
Maar Paul Verhoeven begint het publiek te verwarren met zijn concessieloze ideeen...
waarmee hij de geldende regels naast zich neerlegt.
In 1980 maakt Paul Verhoeven Spetters.
Het is een film over een groep jonge motorrijders...
voor wie de liefde voor de motorcross.
een vlucht uit het strenge arbeidersmilieu betekent
Nog meer dan Turks Fruit bergt Spetters de kiem van een schandaal in zich.
De film laat de aftakeling zien van een van de personages...
die verlamd raakt door een motorongeluk...
en toont homoseksualiteit met een sadomasochistische inslag.
Vader... Ja?
Ik ben een nicht.
Wat bedoel je, jongen?
Een poot.
Een flikker.
Wat is dat dan?
Het staat in de Bijbel. Leviticus 20, vers 13.
'Wanneer een man met een ander manspersoon gelegen zal hebben...'
'in de vrouwelijke bijligging, dan hebben zij een gruwel begaan.'
Je bent het laagste van het laagste. Slaan doet me niks.
God straft je door mijn hand.
Daarna zal ik voor je blijven bidden.
Al bid je het behang van de muren, ik ben die ik ben.
Ah!
KERKELIJK GEZANG KLINKT DOOR ZIJN KRETEN VAN PIJN HEEN
Spetters was fout gevallen omdat er een scene
in zit van een homoseksuele verkrachting.
En opeens vond de filmpers de film banaal, aanstootgevend.
Dus wat zo leuk was geweest aan Turks fruit...
werd gespiegeld in de woede die Spetters opriep.
Die film werd gezien als een representatie...
maar dat deden de mensen zelf. Die zagen daar Nederland in.
En die zeiden: Als je Nederland zo representeert,
dat is vreselijk. 'Want zo is het niet'.
Ik ben toch geen socioloog, archivaris of statisticus...
die probeert een beeld van de jeugd te geven!
Ik maak een film over vijf mensen.
Dat heeft misschien met de jeugd te maken, en misschien geen kont.
Maar blijkbaar... Daar heb ik het even niet over. Wacht even.
Daar had je het wel over. Nee, ik...
Je zegt dat het een beeld van de jeugd zou zijn! Wacht nou even.
Je kan helemaal niet redeneren, je neemt meteen terug wat je hebt gezegd.
Ik zeg niet dat ik het persoonlijk grof vind.
Dat heb je goddomme wel gezegd! Wat zit je nou te lullen, man!
Je zit gewoon te zeiken, je bent een draaier.
Niet waar. Dat ben je wel.
Ik heb gezegd dat ik het een grof effect vond.
Paul Verhoeven wordt om twee redenen aangevallen.
Enerzijds vanwege zijn visie, die als onfatsoenlijk en cynisch wordt gezien.
En anderzijds omdat deze subversieve visie de basis vormt voor publieksfilms...
zoals Soldaat van Oranje, die een enorm succes wordt.
Subversief en publieksfilms, een mix die niet past...
bij het elitarisme van de filmkritiek en het productiefonds.
EEN TANGO KLINKT
Valt me van je tegen dat ik je hier zie tussen al die NSB'ers, die bunkerbouwers.
Ach, het is oorlog. Is toch een leuk feest?
Ik heb gehoord dat je in het buitenland was. Gelul.
Ik heb gehoord dat je in Londen was. Nee hoor, ik zit hier.
Toch jammer dat we niet aan dezelfde kant vechten.
Ja, is jammer.
Over een paar jaar vechten de Duitsers en Engelsen samen tegen de communisten.
Daar geloof ik niet in. Maken wij niet meer mee.
Iedereen was verbaasd dat Soldaat van Oranje zo'n succes zou krijgen.
Ik kwam op de premiere, en de hele koninklijke familie was er.
En de hele regering en alles.
APPLAUS
Dus ik wist dat het een heel belangrijke film was in Nederland...
maar ik heb niet voorzien dat het zo'n goede binnenkomer in Amerika was.
Iedere filmmaker die zichzelf serieus nam, had die film gezien.
De Amerikanen vonden het ongelooflijk
dat je een film met zo'n production value...
voor een naar Amerikaanse begrippen klein bedrag kon maken.
Hoe meer succes je had...
hoe meer ze je eigenlijk probeerden weg te duwen.
Succes in die tijd, we hebben het nu over de jaren 80...
met dat linkshoofdige fonds dat toen bestond...
daar werd je dus eigenlijk behandeld als een klein kind.
Ik had het gevoel dat ik op mijn knieen moest liggen...
na alleen maar successen notabene.
Bij elkaar 8-9 miljoen mensen in de bioscoop voor die verschillende films.
Dat je dan eigenlijk behandeld werd alsof je vandaag nog moest beginnen.
Voor Paul Verhoeven als filmmaker doemen in Nederland donkere wolken op.
Hij is op een kruispunt in zijn carriere aangekomen.
Het kost hem steeds meer moeite om nieuwe projecten op te zetten...
en hij begint zich te richten op Amerika.
Spielberg had Soldaat van Oranje gezien en heeft mij om 3 uur 's nachts opgebeld.
Midden in de nacht van: 'I love Soldier of Orange', enzovoorts enzovoorts.
En: 'Blijf toch niet in dat landje zitten'.
'Daar kun je toch nooit grote films maken zoals wij hier, kom nou over.'
We zijn er heen gegaan, hebben met Spielberg gedineerd.
Hij was zeer supportive eigenlijk.
En toen is dat uiteindelijk allemaal samengevloeid...
eerst in Flesh and Blood, en toen echt.
Flaesh and blood was een hinkstapsprong.
Even een tussendoortje, dat moest gebeuren.
Paul Verhoeven aarzelt nog.
Flesh & Blood, dat zich afspeelt in de middeleeuwen, is een tussenstap voor hem.
Hij maakt de film in Europa, maar met Amerikaanse financiering.
Als je het wilt vergelijken, dit is Pauls Apocalypse Now.
Waarin alles wat maar fout kan gaan op de set fout gaat.
Dat is zijn Flesh and Blood.
GELACH
Aan deze coproductie werken acteurs en technici
van verschillende nationaliteiten mee...
waardoor de regie erg moeizaam wordt.
Hoewel de film geen groot internationaal succes wordt...
weet Verhoeven met zijn historische precisie en visuele kracht...
de Hollywood-producenten van zijn talent te overtuigen.
Deze fout moest gemaakt worden, zou ik zeggen...
om echt te begrijpen dat het niet kon: Amerikaans doen en dan in Holland zitten.
Het hoofd van Orion zei toen tegen mij:
Paul, je moet hier komen wonen en hier films maken...
dan gaat het wel, dan ben je omringd door Amerikanen...
en die beschermen je tegen je Europese fouten.
Met gemengde gevoelens vertrekt de regisseur...
die tot nog toe het grootste aantal bezoekers
de bioscoop in lokte richting Hollywood.
Ik was bang. Ik vond het griezelig om dat te doen.
Maar ik heb het toch gedaan.
En onder zware druk van Martine, he.
Die vond dat het echt op moest houden met dat gesodemieter...
zoals ze dat dan vast zei, hier in Holland...
waar altijd problemen met het productiefonds waren...
en producenten of scriptschrijvers altijd op vakantie waren.
Waar je altijd op iedereen moest wachten, en ik wilde altijd door:
Film gemaakt, volgende film.
Op het vliegveld kreeg ik advies van een andere Hollander,
die mij kende van de televisie:
'Denk niet dat je hier kunt doen wat je zelf wilt.'
'Go with the flow, anders doe je niks.'
Paul Verhoeven debuteert in Hollywood met het scenario van RoboCop...
geschreven door Ed Neumeier en Michael Miner.
Het script dat door tal van regisseurs was afgewezen...
werd hem voorgesteld door de producenten met wie hij ook Flesh & Blood had gemaakt.
Toen ik in Amerika aankwam, was ik nog geeneens 50, nietwaar.
Dus toen vond ik dat leuk om die dingen te maken zoals Robocop en Total Recall.
Iets wat je in Europa überhaupt nooit zou kunnen doen.
Science-fiction was ook een manier om zijn entree te maken.
Het is toch in de toekomst, en dat hoeft niet te kloppen met de werkelijkheid.
Het doodgaan van Murphy, van de hoofdrol...
is heel duidelijk geent op de kruisdood van Jezus.
Daarom is het ook zo gruwelijk, nietwaar.
Ik dacht: Als ik een resurrectie wil hebben,
moet ik wel een goede kruisdood hebben.
Verhoeven laat agent Murphy herrijzen...
en met behulp van het Bijbelse thema van het verloren paradijs...
laat hij zien hoe de robot zich steeds meer
van zijn verleden als mens gaat herinneren...
wanneer hij in het huis komt waar hij vroeger woonde.
RoboCop wordt een doorslaand succes...
en Paul Verhoeven is meteen een van de meest gewilde regisseurs in Hollywood.
Arnold Schwarzenegger biedt hem de regie aan van de verfilming...
van een kort verhaal van Philip K. Dick waarvan hij de rechten heeft gekocht.
De film is zo geconstrueerd dat het nooit zegt wat waar is.
Het zegt nooit: Dit is eigenlijk de echte waarheid, en dat een schijnwaarheid.
De film zegt: Dit is de waarheid, en dat ook, maar die zijn niet hetzelfde.
Gespleten persoonlijkheden en dubbelzinnige situaties zijn de drijvende krachten...
achter de eerste Amerikaanse films van Paul Verhoeven.
Zoals Murphy, de humanoïde robot in RoboCop evolueert in twee aparte werkelijkheden...
bezit de held van Total Recall een dubbele identiteit:
de bouwvakker Doug Quaid is tegelijkertijd de geheim agent Hauser.
Zijn eerste drie Amerikaanse films
omschrijft hij zelf wel als een psychosetrilogie.
RoboCop is eerst agent, wordt aan flarden geschoten,
en wordt half mens, half machine.
Je hebt de scene in Total Recall dat Arnold niet meer weet wie hijzelf is.
Dus ook dat is een soort psychose.
Droomt hij het allemaal, is het echt, is hij echt op Mars, of juist helemaal niet?
En de derde is natuurlijk Basic Instinct...
met de zeer ambigue Sharon Stone als Catherine Tramell...
thrillerschrijfster, maar naar alle waarschijnlijkheid ook seriemoordenares.
Ze hebben allemaal een dubbelleven.
Wat er 'difficult' was, was dat er zoveel 'nudity' was.
Die scene tussen Sharon en hem in bed...
waar het lijkt dat ze hem gaat vermoorden...
dat was drie dagen achter elkaar elke ochtend:
Daar gaan we, jassen uit, naakt op elkaar, enzovoorts.
Ik werk daar altijd heel precies in en had het ook allemaal uitgetekend.
Netjes laten natekenen door een storyboard-artist.
Van tevoren was alles wel doorgepraat...
en elk shot was doorgepraat.
Dus als we naar de set gingen, wist iedereen precies wat we gingen doen.
Absoluut was het 'inspiring' met Basic Instinct.
Wat ze zegt is ook waar, natuurlijk waren er spanningen...
dat ze dingen niet meer wilde doen die ze had afgesproken.
En plotseling flauwviel, en dat soort zaken.
Maar op een of andere manier zijn we erin geslaagd...
om echt het allerbeste uit haar als actrice te halen.
Dat is natuurlijk omdat ik eigenlijk ook van haar hield in zekere zin...
maar dan niet zo een-twee-drie seksueel, misschien dat ook wel trouwens...
maar dat het ging om iets te maken waarvan ik wist dat ze het kon.
Basic Instinct is de openingsfilm op het Festival van Cannes in 1992
en wordt een wereldwijd succes.
Na sciencefiction en een psychologische thriller...
wil Verhoeven terug naar een realistischer onderwerp.
Dat doet hij met Showgirls.
Na drie succesfilms, RoboCop, Total Recall en Basic Instinct...
word je toch aangetast door hybris, nietwaar.
Ik dacht bij Showgirls: Ik maak er wel wat van.
Showgirls, een kritische blik op Amerika...
waarin Las Vegas een metafoor is voor de hele Amerikaanse samenleving.
Een samenleving die wordt gedomineerd door primitief gedrag...
en waarin seks een middel is om hogerop te komen.
Als een Europeaan met moraliteitsvragen komt...
want daar gaat die film over, over Amerikanen, dan pikken ze dat niet.
Dus deels waren ze gewoon pislink omdat een Europeaan ging vertellen..
dat Las Vegas een dubbele moraal had.
In Showgirls wordt de obsessie met het lichaam tot het uiterste gedreven.
De film wordt neergesabeld door de critici, die hem beschouwen als een luxe peepshow.
Het wordt een fiasco en maakt een eind aan de geestdrift
die Verhoeven in Hollywood ten deel valt.
In 1996 wordt Showgirls genomineerd voor de Golden Raspberry Awards...
de prijs voor de slechtste film van het jaar.
Paul speelt het spel mee en gaat naar de ceremonie.
APPLAUS EN GEJUICH
GELACH
APPLAUS EN GEJUICH
GELACH
APPLAUS EN GEJUICH
Eerlijkheidshalve, dat verhaal stelt niet veel voor. En is ook niet zo goed.
Maar misschien is dat de kracht van de film,
dat je het verhaal ook niet meer hoeft.
Daar gaat het niet om.
Het gaat om al die bewegingen en kleuren en hoe dat in beeld is gebracht.
Nu is het langzamerhand een soort cultfilm geworden.
Dat is een gek iets met Pauls films.
Het duurt even voordat het allemaal op waarde wordt geschat.
Dat geldt voor Spetters, voor Showgirls, voor Starship Troopers.
Hij loopt dus voor de muziek uit, blijkbaar.
Maar het is ook een heel cynische film over Amerika natuurlijk.
Het zijn echte kritieken, hoor.
'Zo is het hier toch?'
Dat is natuurlijk ook wat bij Starship Troopers speelt.
Dat je denkt: Maar zo is het toch in Amerika, dat gebeurt toch?
Iedereen kan toch wapens krijgen. Dat wordt daar overdreven met hyperbolen.
Starship Troopers is tot op zekere hoogte...
dat is niet het enige niveau van de film natuurlijk...
is het een kritiek op het Amerikaanse imperialisme.
En ook zo bedoeld. Maar op een heel lichtvoetige manier.
Het Duitse nazisme is overgeplant op deze film.
Alle uniformen zijn Duits.
Zijn wel een beetje veranderd, maar zijn Duits georienteerd.
Bijna iedereen vatte die grap redelijk op, behalve de Washington Post.
Die gelijk begonnen te zwaaien en dreigen met taal van: Dit is een fascistoide film.
Terwijl het eigenlijk een satire is op machtspolitiek.
En ook voor een deel hoe Amerikanen denken:
Als we ergens last van hebben, sturen we een leger.
Na het commerciele fiasco van Showgirls
en de gemengde reacties op Starship Troopers...
krijgt Paul Verhoeven in Hollywood
steeds minder de kans om de films te maken die hij wil...
en overweegt hij terug te keren naar Europa.
APPLAUS
Eenmaal terug in Europa gaat Paul Verhoeven weer samenwerken
met scenarioschrijver Gerard Soeteman...
en maakt in 2006 Zwartboek.
De film speelt zich af in Den Haag tegen het decor van zijn jeugdjaren.
Het verhaal gaat opnieuw over de Tweede Wereldoorlog
en behandelt het Nederlands verzet.
Met mijn vader mocht ik een keer niet op een normale manier naar ons huis.
We moesten omlopen.
In een U-vorm, omdat we langs de doden moesten lopen.
Op de Laan van Nieuw-Oost-Indie waren mensen als represaille...
voor moord op een Duitse soldaat neergeknald.
Absurde methoden van het verzet om een Duitser neer te knallen.
Terwijl er 10 of 20 mensen voor in de plaats gaan.
Die kant van het verzet is ook nooit mooi belicht.
Dat 'prachtige' verzet was soms totale waanzin.
Totaal misbruik van allerlei zaken.
DUITS OP DE ACHTERGROND
Ik ken die stem.
In deze thriller laat Paul Verhoeven een Joods meisje optreden...
Rachel Stein, dat zich aansluit bij het verzet.
Ze infiltreert in de Duitse inlichtingendienst
en ontdekt hoe verraders in het verzet...
samen met nazi's families vermoorden die proberen te vluchten.
Het is hem. Het is Van Gein.
Het was geen toeval, die Duitse boot.
Het was een val.
Ze werken gewoon iedere keer een lijst af.
Wat is dat voor lijst? Joden met geld.
Ze beloven ze naar Belgie te brengen, maar ze maken ze af.
Hoe weet jij dat? Ik ben er zelf ingeluisd!
Ik heb mijn hele familie zien afslachten.
Jezus! Wat afschuwelijk.
Wie is die Van Gein volgens jou? Hij doet alsof hij in 't verzet zit.
Hij zegt tegen ondergedoken joden dat ze kunnen vluchten.
Dat ze geld mee moeten nemen. Franken wacht ze op en vermoordt ze.
En berooft ze.
Als acteur is het fijn op een set te zijn...
een regisseur te hebben die van acteurs houdt.
Of hij een actrice wat meer aandacht geeft dan de acteurs, is niet erg.
Hij geniet ervan en raakt geinspireerd.
MUZIEK
LIED IN HET DUITS
Wat is zijn geheim? Waarom zijn die mensen zo goed?
Als ik voor mezelf spreek: waarom heb ik veel aan hem te danken?
Hij zegt: Ik heb je gecast, dus ik vertrouw je. Dat is het geheim.
Hij kan naar je toekomen en zeggen: Het is heel goed wat je doet...
maar je doet je ogen iets te groot. Heel simpel. Daar hou ik van.
VERHOEVEN GEEFT AANWIJZINGEN
Recht door zee, ook in zijn regie.
Ik heb wel vaak gelachen, dat hij er zo doorheen schoot.
Dan hem aankijken en nadoen. En dan moet hij weer lachen.
Dat is heel grappig. Ik hou echt van die man.
Hij wordt altijd verliefd op de hoofdrolspeelsters.
Dat levert vaak een fantastische rol op.
Hij regisseert heel gepassioneerd. Hij heeft een heel goed oog.
Het is niet alleen: Ga van A naar B. Je wordt intellectueel gekieteld.
MUZIEK
Verlangen vormt de kern van de films van Verhoeven
en het zijn vrouwen die dat verlangen aanwakkeren.
Of weerspiegelen, of ze dat nu doen
met hun intelligentie, sensualiteit of mentale kracht.
Meer dan de mannen bezielen zij de dialogen,
gedreven door de drang om te overleven.
Of misschien door duistere motieven.
Ik ben idolaat van Isabelle Huppert.
Van haar talent. Van wat je in die ogen kan lezen.
Daar zitten enorme mogelijkheden om het harde, het griezelige...
het lugubere van het leven toe te laten.
Alsof ze daarmee kan werken. Ze kan dat gebruiken, is er niet bang voor.
Het is gek genoeg een man die mij ontroert.
Ook door zijn kinderlijkheid. 'Weltfremd' soms.
Hij heeft veel lieve dingen,
maar ik weet nooit of de hersens het hart in de weg zitten.
Daar kan ik niet achter komen.
Paul Verhoeven is een cineast die een groot publiek kan boeien en verleiden.
Maar bijna al zijn films leidden tot een schandaal.
Hij neemt risico's bij elk nieuw verhaal dat hij verfilmt.
Hij aarzelt niet om aanstoot te geven of te choqueren...
met een explosief mengsel van vernietigende ironie en aanstekelijke energie.
Als je ergens tegen protesteert is het tegen het feit dat je dood moet.
Je wordt in een situatie geplaatst waar je dit kunt meemaken...
en van dingen houdt en dan val je weg.
Niet alleen dat je die mensen niet meer ziet, je bent ook zelf weg.
Ik verdwijn, alles verdwijnt.
Maar als ik met film bezig ben en creatief ben, zoals met Elle...
dan denk ik daar zes of zeven maanden niet aan.